TRƯỜNG THPT CHUYÊN LÝ TỰ TRỌNG
TỔ NGỮ VĂN
TÀI LIỆU ÔN TẬP THI THPT QUỐC GIA
MÔN NGỮ VĂN
(Lưu hành nội bộ)
GIÁO VIÊN BIÊN SOẠN
VŨ THỊ KIM HỒNG
TRƯƠNG THÚY QUỲNH
Năm học 2017-2018
Tổ Ngữ Văn - Trường THPT Chuyên Lý Tự Trọng 1
PHẦN I. CẤU TRÚC ĐỀ THI THPT QUỐC GIA
Cấu trúc đề thi THPT Quốc gia gồm có hai phần
Phần 1: Đọc hiểu (3.0 điểm). Đề thường có 4 câu hỏi đọc hiểu (Nội dung liên quan
đến văn bản thông tin và văn bản nghệ thuật).
Phần 2: Làm văn (7.0 điểm) gồm nghị luận xã hội và nghị luận văn học đánh giá
ở mức độ vận dụng cao.
+ Nghị luận xã hội (2.0 điểm): Đề văn yêu cầu thí sinh bàn bạc, nêu ý kiến của mình
về một tư tưởng, đạo lí, một vấn đề chính trị - xã hội hoặc một hiện tượng đời sống
được gợi ra từ ngữ liệu đọc hiểu hoặc một yêu cầu độc lập. Bài viết được trình bày
dưới hình thức một đoạn văn 200 chữ.
+ Nghị luận văn học (5.0 điểm): Câu hỏi nghị luận văn học rất đa dạng về nội dung
và cách hỏi. Đề văn có thể yêu cầu các em phân tích, cảm nhận về một tác phẩm văn
học hoặc một đoạn trích; phân tích vấn đề nội dung hoặc nghệ thuật của tác phẩm;
bình luận về một ý kiến bàn về văn học hoặc so sánh văn học
Đề minh họa của Bộ giáo dục và Đào tạo 2016 – 2017
Đề 1
I. ĐỌC HIỂU (3.0 Điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu nêu ở dưới:
Thế giới của chúng ta có muôn vàn điều thú vị để khám phá. Cho dù bạn đang
ở độ tuổi nào, bạn cũng nên phá vỡ các giới hạn của nhận thức và luyện cho mình kĩ
năng quan sát bằng cách ra khỏi nhà, ra ngoài thiên nhiên và chú ý tới mọi điều xung
quanh. Hãy đặt cho bản thân những câu hỏi như: “Tại sao...? Tại sao không...?” và
thử tự tìm các câu trả lời hay sự trợ giúp của những người quen biết. Đừng bao giờ tự
cao tự đại nói rằng: “Tôi đã biết hết rồi, anh/chị sẽ không chỉ cho tôi được điều gì mới
đâu!”. Vì chỉ khi chúng ta nhận thức được rằng vẫn còn nhiều điều có thể học, chúng
ta mới có thể bổ sung được nhiều kiến thức mới.
Hãy nghe nhạc cổ điển, đến thăm các viện bảo tàng và các phòng trưng bày
nghệ thuật, hãy đọc sách về nhiều chủ đề khác nhau, hãy có những sở thích như khiêu
vũ, chơi đàn, hội họa hay tập luyện một bộ môn thể thao. Dù bạn chọn cho mình bộ
môn nào đi nữa, bạn cũng nên theo học đến cùng và tìm hiểu không ngừng nghỉ cho
đến khi đạt được kiến thức sâu sắc về lĩnh vực đó mới thôi. Đừng chỉ “chạm đến một
lần rồi bỏ xó”. Hãy quyết tâm rèn luyện và củng cố trí tò mò để nó trở thành một phần
trong cá tính của bạn. Biết đâu, trong một lần tò mò hay thắc mắc như vậy, bạn sẽ tìm
ra được niềm đam mê cho bản thân. Có khát vọng khám phá và tìm tòi là một trong
những động lực giúp bạn tiếp cận với thế giới và vươn ra biển lớn.
(Trích Tìm kiếm niềm đam mê, theo Hộ chiếu xanh đi quanh thế giới, Nhà
xuất bản Thế giới, 2017, tr17-18)
Câu 1. Ở mỗi đoạn văn trên đây, tác giả đã sử dụng cách trình bày nào trong
các cách sau: diễn dịch, quy nạp, tổng phân hợp, móc xích, song hành?
Tổ Ngữ Văn - Trường THPT Chuyên Lý Tự Trọng 2
Câu 2. Theo tác giả, chúng ta sẽ có được lợi ích gì khi “nhận thức được rằng
vẫn còn nhiều điều có thể học”?
Câu 3. Tại sao tác giả cho rằng “Biết đâu, trong một lần tò mò hay thắc mắc
như vậy, bạn sẽ tìm ra được niềm đam mê cho bản thân”?
Câu 4. Theo anh/chị, cần làm thế nào để niềm đam mê khám phá những điều kì
diệu “trở thành một phần trong cá tính”?
II. LÀM VĂN (7.0 điểm)
Câu 1. (2.0 điểm) Từ nội dung phần Đọc hiểu, anh/chị hãy viết 01 đoạn văn
(khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của việc tìm ra niềm đam mê thực sự
của chính mình trong cuộc sống.
Câu 2 (5.0 điểm)
Về nhân vật Tràng trong truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lân, có ý kiến cho rằng:
“Tràng là gã trai quê nông nổi, liều lĩnh”. Lại có ý kiến nhấn mạnh: “Đó là một con
người đầy khao khát tốt bụng”.
Bằng cảm nhận của mình về nhân vật Tràng, anh/ chị hãy bình luận ý kiến trên.
Đề 2
I. ĐỌC HIỂU
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
Leo lên đỉnh núi không phải để cắm cờ mà là để vượt qua thách thức, tận
hưởng bầu không khí và ngắm nhìn quang cảnh rộng lớn xung quanh. Leo lên đỉnh
cao là để các em có thể nhìn ngắm thế giới chứ không phải để thế giới nhận ra các
em. Hãy đến Paris để tận hưởng cảm giác đắm chìm trong Paris chứ không phải lướt
qua đó để ghi Paris vào danh sách các địa điểm các em đã đi qua và tự hào mình là
con người từng trải. Tập luyện những suy nghĩ độc lập, sáng tạo và táo bạo không
phải để mang lại sự thỏa mãn cho bản thân mà là để đem lại lợi ích cho 6,8 tỷ người
trên trái đất của chúng ta. Rồi các em sẽ phát hiện ra sự thật vĩ đại và thú vị mà những
kinh nghiệm trong cuộc sống mang lại, đó là lòng vị tha mới chính là điều tốt đẹp nhất
mà các em có thể làm cho bản thân mình. Niềm vui lớn nhất trong cuộc đời thực ra lại
đến vào lúc các em nhận ra các em chẳng có gì đặc biệt cả.
Bởi tất cả mọi người đều như thế.
(Trích Bài phát biểu tại buổi lễ tốt nghiệp trường trung học Wellesley
của thầy Hiệu trưởng David McCullough – Theo http://ehapu.edu.vn, ngày 5/6/2012)
Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn trích
trên.
Câu 2. Anh/Chị hiểu thế nào về câu nói sau: “Leo lên đỉnh núi không phải để
cắm cờ mà là để vượt qua thách thức, tận hưởng bầu không khí và ngắm nhìn quang
cảnh rộng lớn xung quanh.”?
Câu 3. Theo anh/chị, vì sao tác giả cho rằng: “Niềm vui lớn nhất trong cuộc đời
thực ra lại đến vào lúc các em nhận ra các em chẳng có gì đặc biệt cả.”?
Câu 4. Thông điệp nào của đoạn trích trên có ý nghĩa nhất đối với anh/chị?
Tổ Ngữ Văn - Trường THPT Chuyên Lý Tự Trọng 3
I. LÀM VĂN
Câu 1. (2.0 điểm)
Hãy viết 01 đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của anh/chị về ý kiến
được nêu trong đoạn trích ở phần Đọc hiểu: “Leo lên đỉnh cao là để các em có thể
nhìn ngắm thế giới chứ không phải để thế giới nhận ra các em.”.
Câu 2. (5.0 điểm)
Phân tích vẻ đẹp hào hùng của hình tượng người lính trong bài thơ Tây Tiến của
Quang Dũng
Đề 3
I. ĐỌC HIỂU
Đọc đoạn trích dưới đây va thực hiện các yêu cầu:
Ta lớn lên bằng niềm tin rất thật
Biết bao nhiêu hạnh phúc có trên đời
Dẫu phải khi cay đắng dập vùi
Rằng cô Tấm cũng về làm hoàng hậu
Cây khế chua có đại bàng đến đậu
Chim ăn rồi trả ngon ngọt cho ta
Đất đai cỗi cằn thì người sẽ nở hoa
Hoa của đất, người trồng cây dựng cửa
Khi ta đến gõ lên từng cánh cửa
Thì tin yêu ngay thẳng đón ta vào
Ta nghẹn ngào, Đất Nước Việt Nam ơi!…
Ta lớn lên khao khát những chân trời
Những mảnh đất chân mình chưa bén được
Những biển khơi chứa mặt trời đỏ rực
Những ngàn sao trôi miết giữa màu xanh
(Trích Mặt đường khát vọng, Nguyễn Khoa Điềm, NXB Văn nghệ giải phóng,
1974, tr.35-36)
Câu 1. Những từ ngữ, hình ảnh nào trong đoạn trích được lấy từ chất liệu văn
học dân gian?
Câu 2. Anh/chị hiểu như thế nào về nội dung câu thơ: “Đất đai cỗi cằn thì
người sẽ nở hoa”?
Câu 3. Nêu tác dụng của biện pháp điệp từ được sử dụng trong bốn câu thơ
cuối đoạn trích.
Câu 4. Điều anh/chị tâm đắc nhất trong đoạn trích trên là gì?
II. LÀM VĂN
Câu 1 (2.0 điểm) Hãy viết 01 đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ
của anh/chị về sức mạnh niềm tin trong cuộc sống được gợi ra từ đoạn trích ở phần
Đọc hiểu.
Câu 2 (5.0 điểm)
“Sông Hương của Hoàng Phủ Ngọc Tường không chỉ mang vẻ đẹp trời phú mà
còn ánh lên vẻ đẹp của con người” (Lê Uyển Văn- Báo điện tử Thể thao và Văn hóa
ngày 27/8/2008)
Anh / chị hãy phân tích đoạn trích Ai đã đặt tên cho dòng sông? Của Hoàng
Phủ Ngọc Tường (Ngữ văn 12 tập 1) để làm sáng tỏ ý kiến trên
Tổ Ngữ Văn - Trường THPT Chuyên Lý Tự Trọng 4
Đề thi chính thức môn Ngữ Văn THPT QG năm 2016 – 2017
I. ĐỌC HIỂU (3.0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
Lòng trắc ẩn có nguồn gốc từ sự thấu cảm. Thấu cảm là khả năng nhìn thế giới
bằng con mắt của người khác, đặt mình vào cuộc đời của họ. Giống như cái lạnh thấu
tủy hay cái đau thấu xương, thấu cảm là sự hiểu biết thấu đáo, trọn vẹn một ai đó,
khiến ta hiểu được những suy nghĩ của họ, cảm được những cảm xúc của họ, và tất cả
xảy ra mà không có sự phán xét. Khả năng đọc được tâm trí và tâm hồn của người
khác là một khả năng phát triển ở những người mẫn cảm. Thấu cảm khiến ta hồi hộp
khi quan sát một người đang đi trên dây ở trên cao, làm chúng ta cùng vui buồn với
một nhân vật trong truyện.
Thấu cảm xảy ra trong từng khoảnh khắc của cuộc sống. Một đứa trẻ ba tuổi
chìa con gấu bông của mình cho em bé sơ sinh đang khóc để dỗ nó. Một cô gái nhăn
mặt khi theo dõi bạn mình trên giường bệnh chật vật uống một viên thuốc đắng. Mùa
EURO 2016 kết thúc với một hình ảnh đẹp: một cậu bé Bồ Đào Nha tiến tới an ủi một
fan người Pháp cao to gấp rưỡi mình, đang ôm mặt khóc vì đội Pháp thua trận chung
kết. Anh người Pháp cúi xuống ôm cậu bé mà người vẫn rung lên nức nở. Cậu đợi cho
tới khi anh đi khuất hẳn rồi mới tiếp tục phất cờ mừng chiến thắng.
(Trích Thiện, Ác và Smartphone – Đặng Hoàng Giang,
NXB Hội nhà văn, 2017, tr.275)
Câu 1. Chỉ ra phương thức biểu đạt chính của đoạn trích.
Câu 2. Theo tác giả, thấu cảm là gì?
Câu 3. Nhận xét về hành vi của đứa trẻ ba tuổi, cô gái có bạn bị ốm, cậu bé Bồ Đào
Nha được nhắc đến trong đoạn trích.
Câu 4. Anh/ Chị có đồng tình với ý kiến: Lòng trắc ẩn có nguồn gốc từ sự thấu cảm?
Vì sao?
II. LÀM VĂN (7.0 điểm)
Câu 1. (2.0 điểm)
Từ nội dung đoạn trích phần Đọc hiểu, anh/ chị hãy viết một đoạn văn (khoảng
200 chữ) trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của sự thấu cảm trong cuộc sống.
Câu 2. (5.0 điểm)
Đất là nơi anh đến trường
Nước là nơi em tắm
Đất Nước là nơi ta hò hẹn
Đất Nước là nơi em đánh rơi chiếc khăn trong nỗi nhớ thầm
Đất là nơi con chim phượng hoàng bay về hòn núi bạc
Nước là nơi con cá ngư ông móng nước biển khơi
Thời gian đằng đẵng
Không gian mệnh mông
Đất Nước là nơi dân mình đoàn tụ
Đất là nơi Chim về
Nước là nơi Rồng ở
Lạc Long Quân và Âu Cơ
Đẻ ra đồng bào ta trong bọc trứng
Tổ Ngữ Văn - Trường THPT Chuyên Lý Tự Trọng 5
Những ai đã khuất
Những ai bây giờ
Yêu nhau và sinh con đẻ cái
Gánh vác phần người đi trước để lại
Dặn dò con cháu chuyện mai sau
Hàng năm ăn đâu làm đâu
Cũng biết cúi đầu nhớ ngày giỗ Tổ
(Trích Đất nước, trường ca Mặt đường khát vọng – Nguyễn Khoa Điềm,
Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2016, tr.118-119)
Cảm nhận của anh/chị về đoạn thơ trên. Từ đó, bình luận quan niệm về đất
nước của Nguyễn Khoa Điềm.
Tổ Ngữ Văn - Trường THPT Chuyên Lý Tự Trọng 6
PHẦN II. NỘI DUNG ÔN TẬP THEO CHỦ ĐỀ
Chủ đề 1. ĐỌC HIỂU VÀ KĨ NĂNG LÀM VĂN
A. ÔN TẬP KIẾN THỨC ĐỂ LÀM BÀI ĐỌC HIỂU
1. MỘT SỐ BIỆN PHÁP TU TỪ TIẾNG VIỆT
- Ẩn dụ
- Hoán dụ
- So sánh
- Nhân hóa
- Phép điệp
- Phép đối
- Nói quá (phóng đại, khoa trương, thậm xưng, ngoa dụ)
- Nói giảm, nói tránh
- Tương phản.
- Đảo ngữ
II. CÂU VÀ THÀNH PHẦN CÂU
1. Các thành phần chính của câu.
+ Chủ ngữ
+ Vị ngữ
2. Các thành phần phụ trong câu
+ Trạng ngữ
+ . Khởi ngữ
3. Các thành phần biệt lập trong câu
+ Thành phần tình thái
+ Thành phần cảm thán
+ Thành phần gọi đáp
+ Thành phần phụ chú
4. Phân loại câu
- Theo cấu trúc ngữ pháp
+ Câu đơn: Là câu chỉ có một cụm C-V.
+ Câu rút gọn/ tỉnh lược
+ Câu đặc biệt
+ Câu ghép
 Câu ghép đẳng lập
 Câu ghép chính phụ
+ Câu phức
- Theo mục đích phát ngôn
+ Câu trần thuật (hay còn gọi là câu kể)
+ Câu nghi vấn (hay còn gọi là câu hỏi)
+ Câu cầu khiến
+ Câu cảm thán
III. CÁC PHÉP LIÊN KẾT CÂU
Tổ Ngữ Văn - Trường THPT Chuyên Lý Tự Trọng 7
- Phép lặp
- Phép thế
- Phép liên tưởng
- Phép nghịch đối
- Phép nối
IV. CÁC PHONG CÁCH CHỨC NĂNG NGÔN NGỮ
1. Phong cách ngôn ngữ sinh hoạt
2. Phong cách ngôn ngữ nghệ thuật
3. Phong cách ngôn ngữ báo chí
4. Phong cách ngôn ngữ chính luận
5. Phong cách ngôn ngữ hành chính
6. Phong cách ngôn ngữ khoa học
V. CÁC THAO TÁC LẬP LUẬN
1. Giải thích:
2. Chứng minh
3. Phân tích
4. Bình luận
5. So sánh
6. Bác bỏ
VI. CÁC PHƯƠNG THỨC BIỂU ĐẠT
1. Tự sự
2. Biểu cảm
3. Nghị luận
4. Miêu tả
5. Thuyết minh
6. Hành chính công vụ
B. KĨ NĂNG LÀM VĂN
1. VIẾT ĐOẠN VĂN NGẮN
Những điều cần lưu ý khi viết một đoạn văn ngắn có dung lượng xác định
- Hình thức:
+ Đảm bảo đúng hình thức và cấu trúc đoạn văn, dung lượng đúng theo yêu cầu.
+ Không mắc lỗi diễn đạt, dùng từ và chính tả.
- Nội dung
Nội dung vấn đề cần nghị luận thường rơi vào hai trường hợp: nghị luận về tư
tưởng đạo lí và nghị luận về hiện tượng đề sống. Căn cứ vào yêu cầu của đề học sinh
có thể vận dụng linh hoạt cách triển khai vấn đề theo gợi ý sau:
+ Nghị luận về tư tưởng, đạo lí:
 Giải thích vấn đề
 Bàn luận vấn đề (phân tích những mặt đúng, bác bỏ những mặt sai,…)
 Phản đề
 Bài học nhận thức, hành động.
+ Nghị luận về hiện tượng đời sống
- Giải thích vấn đề
- Biểu hiện
- Nguyên nhân
Tổ Ngữ Văn - Trường THPT Chuyên Lý Tự Trọng 8
- Kết quả/ hậu quả
- Giải pháp phát huy/ khắc phục
- Bài học nhận thức, hành động của bản thân
2. NGHỊ LUẬN VĂN HỌC
2.1. NGHỊ LUẬN VỀ MỘT BÀI THƠ, ĐOẠN THƠ
- Mục đích: tìm hiểu, phân tích từ ngữ, hình ảnh, âm thanh, nhịp điệu, cấu tứ,...
qua đó thấy được những đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ, đoạn thơ đó.
- Đối tượng: rất đa dạng: một bài thơ, một đoạn thơ, hình tượng thơ...
- Cách làm bài
a. Mở bài: giới thiệu khái quát về bài thơ, đoạn thơ.
b. Thân bài: bàn về giá trị nội dung và nghệ thuật của bài thơ, đoạn thơ.
c. Kết bài: đánh giá chung về bài thơ, đoạn thơ.
2.2. NGHỊ LUẬN VỀ MỘT Ý KIẾN BÀN VỀ VĂN HỌC
-
Đối tượng: đối tượng của một bài nghị luận về một ý kiến bàn về văn học rất đa
dạng (về văn học sử, về lí luận văn học, về tác phẩm văn học…).
-
Nội dung: thường tập trung vào giải thích, nêu ý nghĩa và tác dụng của ý kiến đó
đối với văn học và đời sống.
-
Cách làm bài
a. Mở bài: Nêu vấn đề nghị luận (trích dẫn ý kiến).
b. Thân bài
- Giải thích ý kiến: các khía cạnh, vấn đề được nêu trong đề bài.
- Phân tích, chứng minh, bình luận.
+ Phân tích các khía cạnh của vấn đề được nêu trong đề bài.
+ Bình luận
. Ý nghĩa (đối với văn học và đời sống).
. Tác dụng (đối với văn học và đời sống).
c. Kết bài
- Thái độ, ý kiến của người viết về vấn đề.
- Liên hệ rút ra bài học.
NGHỊ LUẬN VỀ MỘT TÁC PHẨM, ĐOẠN TRÍCH VĂN XUÔI
2.3.
- Đối tượng: bao gồm những tác phẩm, đoạn trích văn xuôi đã học.
- Nội dung: đa dạng
+ Giá trị nội dung và nghệ thuật của tác phẩm nói chung.
+ Một phương diện, một khía cạnh nội dung hay nghệ thuật…
- Cách làm bài
+ Giới thiệu tác phẩm hoặc đoạn trích văn xuôi cần nghị luận.
+ Phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật theo định hướng của đề hoặc một số
khía cạnh đặc sắc nhất của tác phẩm, đoạn trích.
+ Nêu đánh giá chung về tác phẩm, đoạn trích.
Tổ Ngữ Văn - Trường THPT Chuyên Lý Tự Trọng 9

onthicaptoc.com Tài liệu ôn tập THPT quốc gia môn Văn năm 2017 2018 THPT chuyên Lý Tự Trọng chi tiết