onthicaptoc.com
Một số từ Hán Việt và nghĩa của nó trong chương trình Tiểu học
Á: - thứ hai; á hậu, á khôi, á thánh. Mạnh Tử là á thánh của đạo Nho.
Ác: - độc ác; ác bá, ác bạc, ác nhân, ác nghiệt, quái ác...
- mặt trời (Ác tà – Chiếu tối, mặt trời xế chiều)
Ai: đau khổ ; bi ai, ai oán...
Ái: yêu – Nguyễn Ái Quốc ( ái quốc – Yêu nước), ái tình ( tình yêu)…
Ải: - cửa khẩu ( Cửa ải Chi Lăng)..
- làm cho đau đớn, biến đổi: đày ải...
Am: - ngôi nhà nhỏ, chùa: thảo am (nhà tranh), chùa am… - hiểu kĩ: am hiểu, am hiểu tường tận, am tường....
Ám: - làm việc lén lút, không rõ ràng – Giang Văn Minh bị vua nhà Thanh ám hại…
- bám vào: ma ám..
An: - an lành: an tâm, bình an, an dưỡng...
- yên ngựa: Dặm trường bụi cuốn chinh an – Trông người đã khuất mấy ngàn dâu xanh...
Anh: - trẻ nhỏ: Miệng anh nhi chờ bữa mớm cơm...
- hơn người bình thường: anh hùng, anh hào....
Ảnh: hình ( hình ảnh)...
Ảo: giống như thật mà không phải thật: ảo ảnh, ảo giác...
Át: lấn lướt: lấn át....
Áy: màu vàng: Một vùng cỏ áy bóng tà. Gió hiu hiu thổi một và bông lau....
Âm: - tiếng: Âm thanh thành phố,...
- đối lập với dương: âm phủ (nơi chết chóc). Tôn Ngộ Không xuống âm phủ gặp Diêm Vương,...
Ẩm: - uống: ẩm thực ( ăn uống)...
ướt: ẩm độ, ẩm kế ( Thước đo độ ẩm)...
Ấm: quyền lợi của con của quan lại: Cậu ấm, cô chiêu...
Ân: ơn – Phá cường địch – Báo hoàng ân ( Phá giặc mạnh đền ơn vua); ân nhân...
Ẩn: giấu kín: Nguyễn Trải lùi về ở ẩn., ẩn tích, ẩn chứa, ẩn danh, ẩn dật, ẩn hiện, ẩn nấp....
Ấn: - dấu: dấu ấn, ấn tín...
- in: ấn bản, ấn hành...
- định ra: ấn định ngày làm việc, ấn định nề nếp...
Ấp: xóm, làng – Phan Đình Phùng và Hoàng Cao Khải là người cùng ấp.,...
Âu: - lo lắng, âu lo, lo âu...
- tình yêu: âu yếm...
- cơ đồ: âu vàng, non sông nghìn thủa vững âu vàng...
Ấu: nhỏ: ấu trùng, thơ ấu...
Bá: - chức tước: bá vương, vương, bá, công, hầu...
- bác: thúc bá (chú, bác)...
- công bố: bá cáo...
- hơn người: bá chủ, bá quyền...
Bạ: sổ sách ghi chép: học bạ, danh bạ điện thoại...
Bác: - anh cha ( chú, bác), bác cả, bác tộc...
- rộng: Đác - uyn nói bác học không có nghĩa là ngừng học.
Bác học (học rộng), bác sĩ...
- bỏ qua: bác bỏ ý kiến này, bác ý kiến, bác nghị quyết...
- súng: đại bác, bác đồng...
Bạc: - màu trắng: bàng bạc, bạc trắng...
- không có nhân đức; bạc ác, bạc đãi, bạc tình…
Bách: - trăm: bách tuế ( trăm tuổi), bách niên giai lão, bách bệnh, bách chiến bách thắng...
- khó khăn, túng quẫn: bức bách, cưỡng bách...
- cây bách: tùng bách...
Bài: - bỏ: bài bác, bài bây, bài ngoại...
- sắp đặt: bài binh bố trận, đúng bài...
- một việc làm, công trình: bài thuốc, bài thơ, bài tập...
Bãi: - bỏ: bãi binh (Triều đình đòi Trương Định phải bãi binh), bãi khóa, bãi nhiệm, bãi thuế....
- một vùng: bãi tập, bãi bồi phù sa....
Bái: - lại, gặp: bái kiến, bái - lạy....
Bại: - thua: bại binh, bại tướng, bại trận...
- giảm chức năng: bại liệt: Phòng chống bệnh bại liệt...
Ban: - lớp: lưu ban (ở lại lớp)....
- nhóm, tổ chức: các ban, ban giám hiệu. Ban văn Tinh Thiều, ban võ Phạm Tu....
- thông qua: ban bố toàn dân, ban hành nghị quyết....
- đưa cho: ban tặng, ban thưởng...
Bàn: - trao lại: bàn giao...
- thảo luận: bàn luận...
Bản: - gốc: bản tính (tính gốc), nguyên bản, bản quán...
- tài liệu: văn bản, bản thảo nghị quyết, bản vẽ...
Bán: - nửa: bán nguyệt, bán cầu ( ViệtNamthuộc bán cầu Đông)...
- trao đổi hàng hóa: mua bán, bán buôn…
Bàng: thờ ơ, đứng ngoài cuộc: bàng quan,...
Bảng: nơi gián, viết thông tin: bảng số, bảng vàng, bảng biểu...
Báng: bỏ, báng bổ...
Bành: - ghế tựa ( ghế dựa), ghế bành, hậu bành sân khấu.
- mở rộng: bành trướng
Bao: - vỏ bên ngoài: bao bì, bao diêm ...
- lấn sang việc người khác, giúp người khác: bao biện...
- che chở: bao cấp, bao che...
- rộng: bao dung ( độ lượng)...
Bào: - chế biến: bào chế thuốc...
- bênh vực: bào chữa...
- bọc: đồng bào, bào tử, bào đệ...
- áo vạt dài: Trần Quốc Toản mặc áo bào đỏ, chiến bào....
Bảo: - giữ gìn: bảo vệ, bảo hiểm, bảo đảm, bảo trọng
- nói ra: bảo ban...
- đồ quý: bảo kiếm, bảo ấn, bảo vật...
Báo: - đưa ra: thông báo, báo cáo, thông báo, báo công...
- đền đáp: báo ơn, báo đáp...
- tạp chí: tờ báo, họa báo, biển báo...
Bạo: - dùng sức mạnh, độc ác: bạo chúa, bạo ngược, bạo hành, bạo loạn...
Bát: tám ( thơ lục bát)...
Bạt: - đánh: bạt tai...
- dạt: bạt vía kinh hồn, xiêu bạt...
Bắc: phương bắc, chỉ Trung Quốc,...
Băng: - lạnh: băng giá, đóng băng..
- chết: băng hà: Trạng chết thì chúa cũng băng hà.
- nhóm: băng đảng,...
- chảy: băng huyết: Hải Thượng Lãn Ông chữa trị băng huyết....
Bằng: - bạn: bằng hữu...
- chứng cử, chứng chỉ làm tin: văn bằng, bằng chứng, bằng cấp...
Bậc: thứ hạng (bậc thứ), bậc tam cấp....
Bẩm: - gốc: bẩm sinh (bị bệnh bẩm sinh)...
- nói: bẩm báo, thưa bẩm...
Bần: nghèo: bần cùng (nghèo khó), bần cố nông, bần tăng, bần tiện ( nghèo hèn). Bần tiện gặp thời lên cũng dễ, anh hùng lỡ thế ngẫm càng cay- Đặng Dung...
Bận: quan tâm, để ý: bận tâm, bận rộn...
Bất: không: bất cẩn, bất bình, bất đắc chí, bất cập, bất diệt, bất ngờ…
Bế: đóng lại( kết thúc) : bế giảng, bế mạc, bế tắc...
Bệ: vua, bệ hạ, bệ kiến...
Bệnh: đau: bệnh viện, bệnh binh, bệnh xá…
Bi: - đau thương: bi ai, bi lụy, bi tang, bi cảm...
- tiêu cực: bi quan, bi lụy...
- tấm bia: bia đá ( thạch bi).Trăm năm bia đá phải mòn. Ngàn năm bia miệng vẫn còn trơ trơ- Nguyễn Du
Bì: da: bì lợn...
Bỉ: xấu: bỉ ổi, bỉ báng, bỉ nhân...
Bí: - kín đáo: bí mật, bí ẩn, bí quyết....
- bế tắc: bí bách...
- cách thức, thủ thuật riêng: bí quyết, bí truyền...
Biên: - bên ngoài: biên cương...
- ghi lại làm chứng: biên bản, biên lai, biên chép...
- một khoảng: biên độ, biên đội...
- sáng tác: biên soạn, biên đạo…
Biến: thay đổi: biến chất, biến mất, biến động, biến hóa, biến thể...
Biện: nêu lí do: biện luận, biện bạch...
Biệt: đặc biệt: biệt dược, biệt đãi, biệt tài, biệt thự...
- tách riêng ra: biệt lập, biệt phái, biệt động, biệt li, biệt xứ...
Biểu: - nêu lên tình cảm, cảm xúc: biểu đạt, phát biểu, biểu diễn...
- bảng: biểu đồ, biểu ngữ, biểu mẫu...
Binh: quân đội, binh thư yếu lược, binh gia, binh lực, binh lương, binh mã...
Bình: - yên lành: yên bình, thời bình, thái bình, bình tâm, bình phục…
- bàn bạc: bình bầu, bình luận, phê bình...
- bằng: bình đẳng, bình nguyên, bình quân...
- đánh dẹp: bình định, Bình Tây đại nguyên soái Trương Định...
Bổ: - tốt, có lợi: thuốc bổ, bổ dưỡng...
- đánh: báng bổ, bổ củi, búa bổ...
- thêm vào: bổ cứu, bổ khuyết, bổ nhiệm, bổ túc văn hóa...
Bố: - nói rõ rộng ra: bố cáo, công bố: Phạt Tống lộ bố văn – Lý Thường Kiệt...
- vải: Lã Bố ( người thiếu áo vải), khe Bộc Bố ( vải trắng) ở núi Giăng Màn, vải bố...
Bộ: - cùng loại; đồng bộ, bộ hạ, bộ luật, bộ não...
- đi bằng chân: bộ binh, đi bộ, đường bộ...
Bôi: làm cho xấu, xóa đi: bôi bác, bôi đen, bôi nhọ...
Bồi: - thêm vào: đất bồi, bồi tụ, bồi bổ, bồi khoản...
- lo lắng: bồi hồi....
- giúp đỡ: bồi thẩm, bồi thần, bồi phòng...
Bức: dồn ép: bức cung, bức hại, bức hôn, bức xúc...
Ca: - hát: ca hát, khúc ca, bài ca, ca múa...
- một khoảng nào đó: ca trực, tan ca, ca máy xúc...
Cách: - bỏ, xóa: cách chức, cách âm, cách biệt...
- phương pháp làm việc: cải cách, cách thức, cách điệu hóa...
Cai: - thay đổi: cai sữa, cai nghiện...
- quản lí: cai quản, cai ngục, cai tổng...
Cải: thay đổi: cải biến, cải cách, cải tiến, cải trang, cải tạo, cải tà quy chính...
Cam: - ngọt: cam thảo, cam quýt.
- gắng chịu: gam chịu, cam đoan, cam go...
Cảm: - cảm xúc: cảm hóa, cảm giác, cảm động, cảm thông, cảm ơn, cảm nghĩ....
- đau ( bệnh): cảm lạnh, cảm hàn,. Ngoại cảm trời Hoa cơn gió lạnh...
Can: - ngăn chặn: can dán, can ngăn...
- liên quan: can hệ, can phạm, can thiệp...
- gan: can tràng ( ruột gan)...
- cứng cỏi: can cường...
Cảnh: - (báo): cảnh báo, cảnh cáo...
- canh phòng: cảnh giới, cảnh giác, cảnh sát, cảnh vệ...
- những thứ bày ra trước mắt: cảnh quan, cảnh vật, cảnh sắc...
Cao: - chiều cao hơn bình thường: núi cao, cao người, cao độ...
- chất lượng vượt bậc: cao phẩm, chất lượng cao, cao cấp, cao kiến...
Cáo: - nói rộng ra: báo cáo, thông cáo, cáo trạng...
- bỏ về, từ biệt: cáo quan, cáo biệt, cáo từ...
Cát: - tốt: cát tường, cát lợi, cát táng...
- dây: cát căn( sắn dây), cát đằng...
- chia vùng: cát cứ...
Cầm: - thú: cầm thú...
- tù: giam cầm, cầm tù...
- giữ: cầm cố, cầm chừng, cầm chầu, cầm quyền, cầm đầu…
Cẩn: - cẩn thận: cẩn tắc vô áy náy, cẩn mật...
Cấp:- gấp gáp: cấp báo, cấp bách...
Cầu: - hình cầu: đá cầu, quả cầu, địa cầu...
- mong muốn: cầu mong, cầu can, cầu tự...
Chân: đúng đắn: chân thành, chân lý, chân nhân, chân quê, chân phương, chân tình...
Châu: - ngọc: châu ngọc, diệp minh châu, diệp hạ châu, châu báu...
- Một vùng đất: châu Úc, châu huyện..
- Nước mắt: lả chả dòng châu, châu sa...
- Sông: châu thổ,....
Chế: - đặt ra: chế định, sáng chế, chế tạo...
- dùng sức khuất phục; áp chế, kìm chế...
- thể chế: chế độ...
Chi: - nhánh: chi lưu, chi họ...
- chân: tứ chi, bốn chi thất thểu...
- trả, đưa ra: chi tiêu, thu chi, chi phối...
Chí: - đúng; chí tình, chí lí...
- mức cao nhất: chí thành, chí thân, chí tôn, chí công, chí cốt, chí hướng...
Chiến: đánh: chiến đấu, chiến binh, chiến bại, chiến bào, chiến sĩ, chiến phí, chiến lũy....
Chiết: - chiếu ( dọi): chiết quang, nhật chiết...
- rút ra: chiết xuất, chiết suất, chiết khấu...
- cắt; chiết tự, chiết cành...
Chiêu:- dụ ra: chiêu mộ, chiêu an, chiêu dân, chiêu binh, chiêu hồn...
- phục vụ: chiêu đãi viên, chiêu đãi...
Chính: đúng: chính phẩm, chính nghĩa, chính hiệu, chính khóa, chính đáng...
- ngay thẳng: chính tâm, chính lệnh, chính trị...
Chủ: - quan trọng: chủ chốt, chủ đề, chủ yếu, chủ lạc...
- người đứng chủ, đầu; chủ nhà, chủ khảo, chủ tọa, chủ hộ, chủ trì...
Chú: chỉ ra: chú giải, chú thích...
Chu: - thuyền: chu du,...
- lợi: nha chu ( răng, lợi)...
- màu đỏ: chu tước...
- cả quá trình: chu trình, chu toàn, chu tất, chu kỳ...
Chuyên: riêng một lĩnh vực: chuyên ngành...
Công: - chung: công cộng, việc công, công bằng...
- sức: công lao, công sức...
- đánh: công sự, công thành, công đồn...
- làm: công việc, công cụ...
Cổ: - trống: cổ vũ, cổ động...
- xưa: đồ cổ, kim cổ...
Cung: - nơi vua ở: cung điện, cung đình, thâm cung...
- nhu cầu dùng: cung cấp, cung cầu...
Cự: - to: cự mã, trưởng cự, cự phách...
- chống lại: chống cự, cự địch ( Lý Thường Kiệt bình Chiêm cự Tống)
- chối từ: cự tuyệt...
Cương: - cứng, đúng: cương trực, cương trường, cương vị...
- bờ cõi: cương vực, biên cương...
Cường: - mạnh; cường tráng...
Dã: - ác: dã thú, dã man. dã tâm...
- hoang vắng: dân dã, điền dã, hoang dã, dã ngoại, dã vị...
Dạ: - bụng: lòng dạ, dạ con...
- đêm: dạ hội, dạ tiệc, dạ quang...
Danh: - tên người: danh bạ, nêu danh, yết danh bảng vàng, danh hiệu...
- tiếng tăm: danh ca, danh dự, danh giá, danh nho, danh sĩ...
Dàn: - phác thảo: dàn ý, dàn dựng, dàn bài...
- tổ chức: dàn cảnh, dàn nhạc, dàn hòa...
Dân: - nhân dân...
Dĩ: - qua rồi: dĩ vãng....
- lẽ tự nhiên: dĩ nhiên...
- dùng: dĩ bất biến ứng vạn biến, dĩ đoản chế trường ( lấy ngắn chống dài)...
Di: - ( qua rồi): để lại di chiếu, di hài, di vật, di sản, di huấn...
- đi lại: di chuyển, di trú, di tản, di động...
Dịch: - chất dịch; dịch nhầy, dịch tiết...
- bệnh: dịch bệnh, dịch hạch...
- vận động: kinh dịch, dịch lí, dịch chuyển...
Dị: khác: dị tộc, dị dạng, dị nhận, dị ứng...
Diễn: trình bày: diễn kịch, diễn tấu….
Du: (đi): du lịch, chu du, du ngoạn....
Dũng: mạnh: dũng tướng, dũng sĩ...
Dụng: dùng: công dụng, dụng võ, dụng cụ...
Duy:- (duy trì tiếp tục) duy trì, duy cảm, duy tâm, ...
- Có 1: duy nhất...
Duyên: - nguyên nhân: duyên cơ, nhân duyên, duyện nợ...
- ven biển; duyên hải...
Duyệt: chuẩn y, đồng ý: duyệt binh, duyệt hồ sơ...
Dư: - thừa ra: dư dật, dư dả ...
- dư luận, dư vị, dư âm...
Dữ: - cái đã biết: dữ kiện, dữ liệu...
- ác: hung dữ, dữ tợn...
Dự: - tham gia: tham dự, dự họp...
- ý tưởng ban đầu: dự định, dự án, dự báo, dự bị, dự toán…

onthicaptoc.com

onthicaptoc.com mot so tu han viet va y nghia cua no