CHUYÊN ĐỀ 1.
PHƯƠNG TRÌNH TRẠNG THÁI CỦA KHÍ LÝ TƯỞNG
A. Lý thuyết căn bản
+ Phương trình trạng thái của khí lí tưởng:
= hằng số ð = ...
+ Trong quá trình đẳng áp của một lượng khí nhất định, thể tích tỉ lệ thuận với nhiệt độ tuyệt đối.
p1 = p2 ð =
B. Các dạng bài tập
* Các công thức
+ Với một lượng khí không đổi: = … = hằng số.
+ Ở điều kiện tiêu chuẩn (0 0C, 1 atm hoặc 760 mmHg) thể tích của 1 mol chất của tất cả các chất khí đều bằng 22,4 lít.
* Phương pháp giải
Khi bài toán yêu cầu xác định các thông số trạng thái của một lượng khí nhất định mà không có thông số nào (p, V, T) không đổi thì ta sử dụng phương trình trạng thái của chất khí và nhớ đổi 0C ra 0K (nếu có).
* Bài tập
1. Trong xi lanh của một động cơ đốt trong có 2,2 dm3 hỗn hợp khí dưới áp suất 1 atm và nhiệt độ 67 0C. Pit-tông nén xuống làm cho thể tích của hỗn hợp khí còn 0,36 dm3 và áp suất suất tăng lên tới 14,2 atm. Tính nhiệt độ của hỗn hợp khí nén.
2. Một lượng không khí bị giam trong quả cầu đàn hồi có thể tích 2,5 lít ở nhiệt độ 20 0C và áp suất 99,75 kPa. Khi nhúng quả cầu vào trong nước có nhiệt độ 5 0C thì áp suất của không khí trong đó là 2.105 Pa. Hỏi thể tích của quả cầu giảm đi bao nhiêu?
3. Một bình đựng chất khí có thể tích 2 lít, áp suất 15 atm và nhiệt độ 27 0C.
a) Tính áp suất của khối khí khi hơ nóng đẵng tích khối khí đó đến nhiệt độ 127 0C.
b) Tính nhiệt độ khối khí khi nén khối khí đến thể tích 200 cm3 và áp suất 18 atm.
4. Trong phòng thí nghiệm người ta điều chế được 40 cm3 khí hiđrô ở áp suất 750 mmHg và nhiệt độ 20 0C. Tính thể tích của lượng khí trên ở điều kiện tiêu chuẩn (áp suất 760 mmHg và nhiệt độ 0 0C).
5. Tính khối lượng riêng của không khí ở đỉnh núi Phăng-xi-păng cao 3140 m. Biết rằng mỗi khi cao thêm 10 m thì áp suất khí quyển giảm 1 mmHg và nhiệt độ trên đỉnh núi là 2 0C. Khối lượng riêng của không khí ở điều kiện tiêu chuẩn (áp suất 760 mmHg, nhiệt độ 0 0C) là 1,29 kg/m3.
6. Một phòng có kích thước 8 m x 5 m x 4 m. Ban đầu không khí trong phòng ở điều kiện tiêu chuẩn, sau đó nhiệt độ của không khí tăng lên tới 10 0C, trong khi áp suất là 78 cmHg. Tính thể tích của lượng khí đã ra khỏi phòng và khối lượng không khí còn lại trong phòng. Biết khối lượng riêng của không khí ở điều kiện tiêu chuẩn (áp suất 760 mmHg, nhiệt độ 0 0C) là 1,29 kg/m3.
7. Trên hệ trục tọa độ OpT, một khối lượng khí chuyển từ trạng thái (1) sang trạng thái (2) như hình vẽ. Hãy so sánh các thông số của hai trạng thái của khối khí đó.
* Hướng dẫn giải
1. Nhiệt độ của hỗn hợp khí nén: T2 = = 790 K = 517 0C.
2. Phương trình trạng thái:
ð DV = V1 - = 1,3 lít.
3. a) Khi hơ nóng đẵng tích: p2 = = 20 atm.
b) Nhiệt độ sau khi nén: T2 = = 36 K = - 237 0C.
4. Thể tích của lượng khí ở điều kiện tiêu chuẩn:
V0 = = 36,8 cm3.
5. Phương trình trạng thái:
= ð = ; với D0 = ; D1 =
ð D1 = = 0,75 kg/m3; với p1 = p0 - = 446 mmHg.
6. Phương trình trạng thái:
= ð V1 = = 161,6 m3.
Thể tích không khí thoát ra khỏi phòng: DV = V1 – V0 = 1,6 m3.
Thể tích không khí thoát ra khỏi phòng ở điều kiện tiêu chuẩn:
DV0 = = 1,58 m3.
Khối lượng không khí còn lại trong phòng:
m = m - Dm = (V0 - DV0)D0 = 204,84 kg.
7. Từ các trạng thái (1) và (2) dựng các đường vuông góc với các trục Op và OT để xác định áp suất và nhiệt độ của các trạng thái ta thấy: p2 > p1; T2 > T1.
Vẽ các đường đẵng tích ứng với các trạng thái (1) và (2) (đi qua gốc tọa độ O).
Vẽ đường đẵng nhiệt ứng với nhiệt độ T’ bất kỳ (vuông góc với trục OT), đường đẳng nhiệt này cắt các đường đẵng tích tại các điểm 1 và 2, từ 1 và 2 xác định p’1 và p’2; với quá trình đẵng nhiệt (ứng với nhiệt độ T’) ta có:
p’1V1 = p’2V2; vì p’1 > p’2 ð V2 > V1.
C. Trắc nghiệm khách quan
1. Đun nóng khối khí trong một bình kín. Các phân tử khí
A. xích lại gần nhau hơn. B. có tốc độ trung bình lớn hơn.
C. nở ra lớn hơn. D. liên kết lại với nhau.
2. Chất nào khó nén?
A. Chất rắn, chất lỏng. B. Chất khí chất rắn.
C. Chất khí, chất lỏng. D. Chỉ có chất rắn.
3. Hiện tượng nào liên quan đến lực đẩy phân tử?
A. Không thể ghép liền hai nữa viên phấn với nhau được.
B. Nhỏ hai giọt nước gần nhau, hai giọt nước sẽ nhập làm một.
C. Rất khó làm giảm thể tích của một khối chất lỏng.
D. Phải dùng lực mới bẻ gãy được một miếng gổ.
4. Đại lượng nào sau đây không phải là thông số trạng thái của khí lí tưởng?
A. Thể tích. B. Khối lượng. C. Nhiệt độ. D. Áp suất.
5. Câu nào sau đây nói về khí lí tưởng là không đúng?
A. Khí lí tưởng là khí mà thể tích của các phân tử có thể bỏ qua.
B. Khí lí tưởng là khí mà khối lượng của các phân tử khí có thể bỏ qua.
C. Khí lí tưởng là khí mà các phân tử chỉ tương tác khi va chạm.
D. Khí lí tưởng là khí có thể gây áp suất lên thành bình.
6. Tính chất nào sau đây không phải là của phân tử?
A. Có lúc đứng yên, có lúc chuyển động.
B. Chuyển động không ngừng.
C. Chuyển động càng nhanh thì nhiệt độ của vật càng cao.
D. Va chạm vào thành bình, gây áp suất lên thành bình.
7. Trong hệ trục toạ độ OpT đường biểu diễn nào sau đây là đường đẵng tích?
A. Đường hypebol.
B. Đường thẳng nếu kéo dài đi qua gốc toạ độ.
C. Đường thẵng cắt trục áp suất tại điểm p = p0.
D. Đường thẵng nếu kéo dài không đi qua góc toạ độ.
8. Phương trình nào sau đây không phải là phương trình của định luật Bôi-lơ – Ma-ri-ốt?
A. . B. pV = const. C. p1V1 = p2V2. D. .
9. Khi nhiệt độ trong một bình tăng cao, áp suất của khối khí trong bình cũng tăng lên đó là vì
A. số lượng phân tử tăng.
B. phân tử khí chuyển động nhanh hơn.
C. phân tử va chạm với nhau nhiều hơn.
D. khoảng cách giữa các phân tử tăng.
10. Một lượng khí ở nhiệt độ không đổi 20 0C, thể tích 2 m3, áp suất 2 atm. Nếu áp suất giảm còn 1 atm thì thể tích khối khí là bao nhiêu?
A. 0,5 m3. B. 1 m3. C. 2 m3. D. 4 m3.
11. Một khối khí có thể tích 1 m3, nhiệt độ 11 0C. Để giảm thể tích khí còn một nữa khi áp suất không đổi cần
A. giảm nhiệt độ đến 5,4 0C. B. tăng nhiệt độ đến 22 0C.
C. giảm nhiệt độ đến –1310C. D. giảm nhiệt độ đến –11 0C.
12. Nhiệt độ tuyệt đối tăng gấp đôi, áp suất giảm một nửa thì thể tích khối khí
A. tăng 4 lần. B. giảm 4 lần. C. tăng 2 lần. D. giảm 2 lần.
13. Nếu cả áp suất và thể tích của khối khí lí tưởng tăng 2 lần thì nhiệt độ tuyệt đối của khối khí
A. không đổi. B. giảm 2 lần. C. tăng 2 lần. D. tăng 4 lần.
14. Một bình chứa không khí ở nhiệt độ 30 0C và áp suất 2.105 Pa. Hỏi cần phải tăng nhiệt độ lên tới bao nhiêu độ để áp suất tăng gấp đôi? Coi thể tích của bình thay đổi không đáng kể khi nhiệt độ và áp suất thay đổi.
A. 60 0C. B. 120 0C. C. 333 0C. D. 606 0C.
15. Không khí bên trong một ruột xe có áp suất 1,5 atm, khi đang ở nhiệt độ 25 0C. Nếu để xe ngoài nắng có nhiệt độ lên đến 50 0C thì áp suất khối khí bên trong ruột xe tăng thêm (coi thể tích không đổi)
A. 5%. B. 8%. C. 50%. D. 100%.
16. Khi ấn pittông từ từ xuống để nén khí trong xilanh, thì thông số nào của khí trong xi lanh thay đổi?
A. Nhiệt độ khí giảm. B. Áp suất khí tăng.
C. Áp suất khí giảm. D. Khối lượng khí tăng.
17. Một chiếc lốp ôtô chứa không khí ở áp suất 5.105 Pa và nhiệt độ 25 0C. Khi chạy nhanh, lốp xe nóng lên, làm nhiệt độ không khí trong lốp xe tăng lên tới 50 0C. Tính áp suất của không khí ở trong lốp xe lúc này. Coi thể tích của lốp xe không đổi.
A. 2,5. 105 Pa. B. 10. 105 Pa. C. 5,42. 105 Pa. D. 5,84. 105 Pa.
18. Một xilanh chứa 150 cm3 khí ở áp suất 2. 105 Pa. Pittông nén khí trong xilanh xuống còn 100 cm3. Tính áp suất của khí trong xi lanh lúc này. Coi nhiệt độ không đổi.
A. 105 Pa. B. 3.105 Pa. C. 4.105 Pa. D. 5.105 Pa.
19. Trong phòng thí nghiệm người ta điều chế được 40 cm3 khí hiđrô ở áp suất 750 mmHg và nhiệt độ 27 0C. Tính thể tích của lượng khí trên ở điều kiện tiêu chuẩn (áp suất 760 mmHg và nhiệt độ 0 0C).
A. 23 cm3. B. 32,5 cm3. C. 35,9 cm3. D. 25,9 cm3.
20. Công thức nào sau đây không kiên quan đến các đẵng quá trình?
A. = const. B. = const. C. = const. D. p1V1 = p3V3.
ĐÁP ÁN
1B. 2A. 3C. 4B. 5B. 6A. 7B. 8A. 9B. 10D. 11C. 12A. 13D. 14C. 15B. 16B. 17C. 18B. 19C. 20B.
2

onthicaptoc.com Lý thuyết và bài tập Phương trình trạng thái khí lý tưởng môn Vật lý lớp 10 có đáp án