onthicaptoc.com
TUẦN 13
BÀI ĐỌC 3
CÂY PHƯỢNG XÓM ĐÔNG
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Phát triển các năng lực đặc thù
1.1. Phát triển năng lực ngôn ngữ
– Đọc thành tiếng toàn bài. Phát âm đúng các từ ngữ có âm, vần, thanh mà HS dễ viết sai. Ngắt nghỉ hơi đúng. Nhấn mạnh được các từ ngữ chỉ đặc điểm và thể hiện được tình cảm, cảm xúc phù hợp với nội dung bài. Tốc độ đọc khoảng 90 – 95 tiếng / phút. Đọc thầm nhanh hơn nửa đầu học kì I.
– Hiểu nghĩa của các từ ngữ được chú giải trong bài. Hiểu được nội dung và ý nghĩa của bài đọc: Bài học đề cao lối sống vì cộng đồng; ca ngợi tấm lòng rộng lượng, hành động của cụ Tạo hi sinh vì lợi ích cá nhân vì niềm vui của các cháu nhỏ.
1.2. Phát triển năng lực văn học
– Cảm nhận được vẻ đẹp của các câu, từ giàu hình ảnh trong bài. Biết bày tỏ sự yêu thích với các nhân vật, chi tiết trong bài.
– Bày tỏ tình cảm, cảm xúc, suy nghĩ trước những hành động đẹp của nhân vật.
2. Góp phần phát triển các năng lực chung và phẩm chất
2.1. Phát triển các năng lực chung
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Chủ động trao đổi, thảo luận, trả lời các câu hỏi, tìm nội dung bài qua các hoạt động nhóm đôi, nhóm bốn và trình bày trước lớp
- Năng lực tự chủ và tự học: Tự giác đọc bài, cố gắng phát âm đúng, luyện đọc diễn cảm, đọc bài và trả lời câu hỏi, tìm ra nội dung của bài.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Nâng cao năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo thông qua tìm hiểu, trả lời câu hỏi và nêu ra được các ý kiến thắc mắc.
2.2. Bồi dưỡng phẩm chất chủ yếu
- Phẩm chất nhân ái: Giúp đỡ bạn bè trong quá trình học tập, yêu thương mọi người xung quanh.
- Phẩm chất trách nhiệm: nghiêm túc, lắng nghe và chú ý khi học tập, hình thành lối sống có trách nhiệm với cộng đồng.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
– GV chuẩn bị: máy tính, máy chiếu, tranh minh hoạ nội dung bài đọc.
– HS chuẩn bị: SGK Tiếng Việt 5, tập một; vở ô li hoặc vở bài tập.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC CHỦ YẾU
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN
HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
1. Trò chơi khởi động: “Mảnh ghép bí mật”
- GV tiến hành cho cả lớp chơi trò chơi: với mỗi câu trả lời đúng sẽ được 1 mảnh ghép. Gồm có 4 câu hỏi tương ứng với 4 mảnh ghép.
- GV phổ biến trò chơi, luật chơi và thời gian chơi
1. Kể tên những trò chơi dân gian mà em đã từng chơi hoặc em biết?
2. Trong bốn mùa của 1 năm, mùa nào các em được nghỉ ngơi, không phải tới trường?
3. Cây gì nở hoa đỏ mỗi độ hè về?
4. Người mà làm việc tốt hay giúp đỡ người khác thì gọi là gì?
GV nhận xét, tuyên dương HS, giới thiệu thêm một số hình ảnh về trò chơi dân gian.

2. Hoạt động kết nối:
- GV giới thiệu tranh các bạn nhỏ chơi dưới gốc cây phượng vào mùa hè với các trò chơi gần gũi, thân thiết. Cuộc sống luôn tồn tại những điều tốt đẹp mà nhiều khi chúng ta không ngờ tới. Những điều tốt đẹp đó được tạo nên bởi những người tử tế. Câu chuyện trong bài đọc hôm nay sẽ giúp chúng ta thêm tự hào, quý trọng những người biết hi sinh lợi ích cá nhân để góp sức mình làm nên những điều tốt đẹp cho cộng đồng. Chúng ta cùng tìm hiểu bài đọc này nhé!
- GV ghi tên bài: Cây phượng xóm Đông
- HS tham gia trò chơi hào hứng, sôi nổi
1. Lò cò, ô ăn quan, banh chuyển, nhảy dây, …
2. Mùa hè.
3. Cây phượng.
4. Người tử tế/người tốt.
- HS nhận xét, bổ sung (nếu có)
- HS lắng nghe
- HS lắng nghe, quan sát tranh
- HS đọc nối tiếp tên bài và ghi vào vở
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Mục tiêu:
– Đọc thành tiếng trôi chảy toàn bài. Phát âm đúng các từ ngữ HS dễ viết sai. Ngắt nghỉ hơi đúng.
-Nhấn mạnh được các từ ngữ chỉ đặc điểm và thể hiện được tình cảm, cảm xúc phù hợp với nội dung bài
– Hiểu nghĩa của các từ ngữ được chú giải trong bài.
- Hiểu được nội dung và ý nghĩa của bài đọc
Cách tiến hành:
Hoạt động 1: Đọc thành tiếng
– GV giới thiệu giọng đọc của bài sau đó đọc mẫu.
- GV cho HS giải nghĩa từ ngữ khó và những từ ngữ khác, nếu thấy cần thiết đối với HS địa phương, ví dụ: vằng vặc, đường liên xóm, hiến, nhà dưỡng lão, …
- GV tổ chức cho HS chia đoạn và đọc nối tiếp các đoạn theo nhóm.
+ Đoạn 1: từ đầu đến ... nói với bố tớ như vậy!”.
+ Đoạn 2: từ Cây phượng... đến ... hạ cây phượng.
+ Đoạn 3: từ Tối ấy... đến ... mở rộng mặt đường.
+ Đoạn 4: phần còn lại.
- GV tổ chức và hướng dẫn cho HS luyện đọc theo nhóm.
+ GV quan sát, bao quát lớp và sửa lỗi cho HS.
+ GV sửa lỗi phát âm, uốn nắn tư thế đọc cho HS. Nhắc HS ngắt nghỉ hơi ở các dấu chấm, dấu phẩy, đọc đúng giọng đọc.
- GV mời đại diện nhóm đọc (ít nhất là 2 nhóm), sau đó cho các HS khác nhận xét.
- GV tuyên dương và nhấn mạnh vào những từ ngữ khó đọc và những từ ngữ dễ mắc lỗi sai khi đọc.
Hoạt động 2: Đọc hiểu
- GV mời 5 HS tiếp nối nhau đọc to, rõ ràng 5 câu hỏi
- GV giao nhiệm vụ cho HS đọc thầm bài đọc, thảo luận nhóm 4 người theo các câu hỏi (1), (2) , (3) phần tìm hiểu bài vào phiếu bài tập:
(1) Các bạn nhỏ xóm Đông lo lắng điều gì?
  (2) Vì sao khi nghe chuyện, cụ Tạo “lặng lẽ về nhà”, “trằn trọc suy nghĩ”?
(3) Cụ Tạo đã quyết định ra sao? Em có suy nghĩ gì về quyết định của cụ?
- GV quan sát, hỗ trợ các nhóm HS
- GV nhận xét
+ Chi tiết nào cho em thấy các bạn nhỏ xóm Đông lo lắng?
- GV nhận xét, tuyên dương
- GV tiến hành cho HS thảo luận nhóm 2. Tiến hành trò chơi “Đóng vai”
(4) Hình ảnh các bạn nhỏ rủ nhau hái một cành hoa phượng thật đẹp đi thăm cụ Tạo ở nhà dưỡng lão có ý nghĩa như thế nào? Hãy hình dung về cuộc trò chuyện của các bạn với cụ?
- GV nhận xét, tuyên dương.
(Giáo viên có thể giới thiệu thêm một số cách trò chuyện với cụ Tạo thể hiện được sự biết ơn, kính trọng với người lớn tuổi và thực hiện trong cuộc sống hàng ngày.)
(5) Chủ đề của câu chuyện “Cây phượng xóm Đông” là gì?
- GV nhận xét, đánh giá, khen ngợi.
- GV giới thiệu thêm một số câu chuyện về người tử tế (Chương trình “Việc tử tế” : https://vtv.vn/truyen- Hinh-truc-tuyen/vtv1/viec-tu-te-0.htm)
- GV cho HS nêu cảm nhận sau khi xem việc tử tế.
- GV nhận xét, tuyên dương: Cuộc sống luôn tồn tại những điều tốt đẹp mà nhiều khi chúng ta không ngờ tới. Những điều tốt đẹp đó được tạo nên bởi những người tử tế. Câu chuyện trong bài đọc hôm nay sẽ giúp chúng ta thêm tự hào, quý trọng những người biết hi sinh lợi ích cá nhân để góp sức mình làm nên những điều tốt đẹp cho cộng đồng.
- HS lắng nghe GV giới thiệu giọng đọc và đọc mẫu, HS đọc thầm theo.
 - HS cùng GV giải nghĩa từ khó.
- vằng vặc: rất sáng (thường nói về ánh trăng).
- đường liên xóm: con đường nối giữa các xóm.
- hiến: cho, tặng một cách tự nguyện.
- nhà dưỡng lão: nơi chăm sóc những người cao tuổi.
- Một số nhóm đọc to trước lớp theo yêu cầu của giáo viên. Các nhóm còn lại nhận xét bạn đọc.
- Học sinh phát hiện những từ khó đọc, thực hành luyện đọc từ khó.
+vằng vặc
+hớt hải
+ xù xì
+ xum xuê
+ rợp mát
+ túm tụm
+ chậm rãi
+ …
- HS đọc theo nhóm, yêu cầu từng nhóm HS đọc bài, mỗi nhóm 4 em đọc tiếp nối đến hết bài
 
 
-2 nhóm đọc nối tiếp
- HS nhận xét, chọn ra HS đọc hay.
- HS chia sẻ cách đọc: to, rõ ràng, phát âm và ngắt nghỉ đúng dấu câu.
- HS lắng nghe
 - HS đọc nối tiếp 5 câu hỏi theo yêu cầu của GV.
(1) Các bạn nhỏ xóm Đông lo lắng điều gì?
(2) Vì sao khi nghe chuyện, cụ Tạo “lặng lẽ về nhà”, “trằn trọc suy nghĩ”?
(3) Cụ Tạo đã quyết định ra sao? Em có suy nghĩ gì về quyết định của cụ?
(4) Hình ảnh các bạn nhỏ rủ nhau hái một cành hoa phượng thật đẹp đi thăm cụ Tạo ở nhà dưỡng lão có ý nghĩa như thế nào? Hãy hình dung về cuộc trò chuyện của các bạn với cụ?
(5) Chủ đề của câu chuyện “Cây phượng xóm Đông” là gì?
 
(1) Các bạn lo cây phượng sẽ bị chặt đi để xã mở rộng đường.
(2) Vì trong lòng cụ đang có nhiều suy nghĩ ngổn ngang, chưa biết giải quyết cách nào: Nếu cây phượng bị chặt, ngôi nhà nhỏ – cái quán hàng nơi cụ vừa ở vừa bán hàng kiếm sống – sẽ còn. Nếu cây phượng được giữ lại thì cái quán hàng phải dời đi, cụ chưa biết mình sẽ sống thế nào; nhưng bọn trẻ sẽ vẫn được tụ tập, vui đùa dưới gốc cây phượng vốn đã rất gắn bó với chúng.
 (3) + Cụ Tạo đã quyết định ra sao? Cụ Tạo đã quyết định viết đơn hiến nhà để mở rộng mặt đường, giữ lại cây phượng.
+ Em có suy nghĩ gì về quyết định của cụ? HS nói theo suy nghĩ cá nhân, VD: Quyết định này cho thấy cụ là người tốt, sẵn sàng hi sinh lợi ích cá nhân cho xóm làng, góp phần làm cho xóm làng khang trang, tươi đẹp và giữ được niềm vui cho các bạn nhỏ. / Cụ là người rất yêu thương trẻ em, sẵn sàng hi sinh quyền lợi cá nhân để dành những điều tốt đẹp nhất cho trẻ em.
-Đại diện các nhóm trình bày
- HS bổ sung, nhận xét (nếu có)
+ Hùng xuất hiện, giọng hớt hải: “Nguy rồi, các cậu ơi ! Cây phượng này sẽ bị chặt để xã mở rộng đường. Chú Tâm nói với bố tớ như vậy!”
+Trăng sáng mà lũ trẻ không nô đùa như mọi khi, chỉ túm tụm thầm thì.
- HS nhận xét, bổ sung
- HS lắng nghe
- HS thảo luận nhóm 2.
-Đại diện nhóm trả lời và chơi trò đóng vai:
+ Hình ảnh các bạn nhỏ rủ nhau hái một cành hoa phượng thật đẹp đi thăm cụ Tạo ở nhà dưỡng lão có ý nghĩa như thế nào? Hình ảnh đó cho thấy các bạn nhỏ rất yêu quý và biết ơn cụ Tạo. Nhờ có hành động cao cả của cụ Tạo mà cây phượng – người bạn thân thiết của các bạn nhỏ – vẫn được nở nhiều hoa, làm đẹp cho xóm Đông; vẫn tiếp tục chở che, gắn bó với quãng đời tuổi thơ của các bạn nhỏ.
+ Hãy hình dung về cuộc trò chuyện của các bạn với cụ. HS nêu những điều mình hình dung về cuộc trò chuyện của các bạn với cụ Tạo. VD: Các bạn khoe với cụ về cây phượng ra rất nhiều hoa, màu đỏ rực; khoe con đường mới làm rộng rãi, khang trang và càng trở nên đẹp hơn khi cây phượng trổ hoa,...
- HS nhận xét, bổ sung
-Bình chọn nhóm đóng vai trò chuyện với cụ Tạo hay nhất.
- HS lắng nghe
 
- HS đọc câu hỏi và trả lời theo suy nghĩ của riêng mình:
(5) Câu chuyện ca ngợi hành động của cụ Tạo hi sinh lợi ích cá nhân, góp sức mình làm nên những điều tốt đẹp cho cộng đồng.
- HS nhận xét, bổ sung
- HS lắng nghe
- HS xem và nêu cảm nhận
- HS nhận xét, bổ sung
- HS lắng nghe
C. HOẠT ĐỘNG LUYỆN TẬP
Mục tiêu:
- HS đọc diễn cảm bài đọc; ngắt nghỉ hơi đúng; nhấn giọng ở những từ ngữ quan trọng; thể hiện giọng đọc phù hợp.
Hoạt động 3: Đọc diễn cảm bài đọc
- Cách tiến hành:
- GV hướng dẫn HS đọc diễn cảm nối tiếp từng đoạn trong bài đọc với giọng ôn tồn, sâu lắng; ngắt nghỉ đúng chỗ; biết nhấn mạnh vào những từ ngữ quan trọng.
- Tổ chức cho HS thi đọc diễn cảm.

- GV nhận xét HS.
- HS lắng nghe
- HS thi đọc diễn cảm
- HS nhận xét, bổ sung.
-Bình chọn 4 HS đọc 4 đoạn hay nhất
- HS lắng nghe
- HS chia sẻ những suy nghĩ của mình.
- HS nhận xét, bổ sung
- HS lắng nghe
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG, TRẢI NGHIỆM
- GV nêu câu hỏi: Em biết được điều gì sau khi học bài đọc hôm nay?
- GV nhận xét, khích lệ những suy nghĩ tích cực của HS.
* Củng cố, dặn dò
+ GV nhân xét tiết học, khen ngợi, biểu dương những HS tốt.
- Dặn dò: GV nhắc HS về nhà tự đọc sách báo theo yêu cầu đã nêu trong SGK. HS có thể tìm các truyện đọc phù hợp với chủ điểm trong sách Truyện đọc lớp 5. 
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
BÀI VIẾT 3
TRẢ BÀI VIẾT ĐOẠN VĂN THỂ HIỆN TÌNH CẢM, CẢM XÚC
(1 tiết)
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1. Phát triển các năng lực đặc thù
1.1. Phát triển năng lực ngôn ngữ
– Nghe – hiểu, đọc – hiểu lời nhận xét của giáo viên về bài viết của mình và các bạn.
– Có kĩ năng phát hiện và sửa lỗi về cấu tạo, nội dung, dùng từ, đặt câu, chính tả để hoàn thiện bài viết.
– Bước đầu biết vận dụng những điều đã học để thể hiện tình cảm, cảm xúc với sự việc xung quanh.
1.2. Phát triển năng lực văn học
- Biết lựa chọn, sử dụng từ ngữ, cách diễn đạt để thể hiện tình cảm, cảm xúc trước một sự việc (hoặc câu chuyện, bài thơ)
2. Góp phần phát triển các năng lực chung và phẩm chất
– Phát triển NL tự chủ và tự học: HS tự giải quyết nhiệm vụ học tập: xác định được lỗi sai trong bài làm của mình và sửa được;
– Phát triển NL giao tiếp và hợp tác: HS biết trao đổi với bạn lỗi sai về cấu tạo, nội dung, dùng từ, đặt câu, chính tả cho bạn.
– Phát triển NL giải quyết vấn đề và sáng tạo: HS biết cách xử lí: bảo vệ quan điểm hoặc tiếp nhận góp ý từ bạn để làm phần giới thiệu của mình tốt hơn.
- Bồi dưỡng phẩm chất nhân ái: Trân trọng sản phẩm viết của bạn, ghi nhận những tiến bộ của bạn trong học tập.
- Bồi dưỡng phẩm chất trách nhiệm: Có ý thức đánh gia đúng, có ý thức sửa lỗi trong bài viết của bản thân.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
– GV chuẩn bị: máy tính, máy chiếu.
– HS chuẩn bị: SGK Tiếng Việt 5, tập một.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC CHỦ YẾU
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN
HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
– Trò chơi: Nhận diện cảm xúc (Lớp chia thành 2 đội, có các mặt biểu tượng cảm xúc: vui, buồn, tức giận, hoảng hốt, bất ngờ, …. HS xem biểu tượng và đoán cảm xúc và thực hiện theo biểu tượng cảm xúc đó)
- GV giới thiệu luật chơi, cách chơi và thời gian chơi.
- GV cho HS nêu một số tình huống sử dụng cảm xúc sao cho phù hợp.
- GV nhận xét, tuyên dương.
– GV giới thiệu bài: Trong trò chơi vừa rồi, các bạn đã nêu được rất nhiều biểu tượng cảm xúc và tình huống sử dụng cảm xúc cho phù hợp.Ở bài viết hôm trước, các em cũng đã thể hiện tình cảm, cảm xúc của mình trong bài viết. Hôm nay, chúng ta sẽ cùng nhau xem lại bài viết của mình nhé !
- GV ghi tên bài lên bảng: Trả bài viết đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc.
- Học sinh chơi trò chơi theo hướng dẫn của giáo viên.
- HS thực hiện theo biểu tượng cảm xúc.
- HS nêu.
- HS nhận xét, bổ sung.
-Chọn nhóm thắng cuộc.
- HS lắng nghe.
- HS ghi tên bài vào vở và đọc nối tiếp tên bài.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Mục tiêu: - Nghe – hiểu, đọc – hiểu lời nhận xét của giáo viên về bài viết của mình và các bạn
Cách tiến hành:
Hoạt động 1: Nhận xét chung về bài viết
- GV nhận xét chung về bài viết của cả lớp
+ Ưu điểm: Chữ viết có tiến bộ, trình bày sạch sẽ, rõ ràng, một số học sinh đã biết thể hiện tình cảm, cảm xúc trong đoạn văn của mình, trình bày đúng bố cục, …
+ Nhược điểm: Tuy nhiên, bên cạnh đó còn một số HS khi viết còn ẩu dẫn tới sai lỗi chính tả, một vài em còn mắc lỗi về cấu tạo và nội dung, …
Lỗi về cấu tạo:
- Đoạn văn chưa có đủ các phần.
- Các câu trong đoạn văn chưa được sắp xếp theo trình tự hợp lí.
Lỗi về nội dung:
-Câu mở đoạn chưa giới thiệu được sự việc mà em muốn bày tỏ tình cảm, cảm xúc.
-Đoạn văn chưa thể hiện được tình cảm, cảm xúc của em về sự việc mà em đã lựa chọn.
-Nội dung một số câu trong đoạn văn không phù hợp với chủ đề.
-Mời 1-2 HS nêu lại cấu tạo của một đoạn văn.
– GV dán / chiếu lại kiến thức bài học.
- Mời 1-2 HS tiến bộ hoặc có bài viết hay lên đọc bài của mình.
- HS lắng nghe
- HS nêu cấu tạo của một đoạn văn gồm: mở đoạn hoặc thân đoạn, kết đoạn
- HS quan sát
- HS lắng nghe
- HS nhận xét, tuyên dương bạn.
C. HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH LUYỆN TẬP
Mục tiêu:
- Có kĩ năng phát hiện và sửa lỗi về cấu tạo, nội dung, dùng từ, đặt câu, chính tả để hoàn thiện bài viết.
Cách tiến hành:
Hoạt động 2: Sửa bài cùng cả lớp
- GV cho HS sửa một số lỗi lỗi điển hình bằng bài tập dựa theo bài viết của học sinh. Thực hiện bài tập theo nhóm 4 vào phiếu bài tập:
1.Bài tập về cấu tạo của đoạn văn
VD: lỗi thường gặp về cấu tạo (đoạn văn không có đủ các phần) ; Các câu trong đoạn văn chưa được sắp xếp theo trình tự hợp lí.
2. Bài tập về nội dung
VD: thiên về kể lại sự việc, câu chuyện hoặc diễn xuôi ý bài thơ mà chưa tập trung thể hiện cảm xúc, suy nghĩ của người viết,...); các lỗi diễn đạt, dùng từ, đặt câu, chính tả; Câu mở đoạn chưa giới thiệu được sự việc mà em muốn bày tỏ tình cảm, cảm xúc; Đoạn văn chưa thể hiện được tình cảm, cảm xúc của em về sự việc mà em đã lựa chọn; Nội dung một số câu trong đoạn văn không phù hợp với chủ đề.
- GV nhận xét, tuyên dương.
Hoạt động 3: Tự sửa bài và viết lại đoạn văn
- GV hướng dẫn HS tự sửa bài viết.
- GV quan sát, hỗ trợ HS.
Hoạt động 4: Đổi bài cho bạn để kiểm tra việc sửa lỗi
GV mời 1 – 2 HS báo cáo kết quả sửa bài.
GV nhận xét, bổ sung để HS tiếp tục hoàn thiện bài viết (nếu cần).
- HS tham gia sửa lỗi vào phiếu bài tập
-Đại diện nhóm trình bày
- HS nhận xét, bổ sung
- HS rút ra một số lỗi thường gặp khi viết đoạn văn thể hiện tình cảm, cảm xúc.
- HS lắng nghe
- HS đọc kĩ nhận xét của GV về bài viết.
-Tự sửa các lỗi về dùng từ đặt câu, chính tả trong bài.
- HS trình bày bài của mình.
- HS khác nhận xét, bổ sung (nếu có)
D. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
- GV khen ngợi, động viên HS; chú ý biểu dương những HS có tiến bộ, dù nhỏ
- Học sinh về nhà đọc bài viết cho gia đình, người thân nghe.
-Tìm và đọc thêm những bài viết khác để tìm thêm ý cho bài viết của mình hay hơn.
- Chuẩn bị cho tiết học Em đọc sách báo (về chủ điểm Chung sức chung lòng).
- HS lắng nghe.
- HS ghi nhớ.
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
NÓI VÀ NGHE
TRAO ĐỔI: EM ĐỌC SÁCH BÁO
(1 tiết)
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1.1 Phát triển năng lực ngôn ngữ
- Nêu được nội dung một tác phẩm (câu chuyện, bài thơ, bài văn, bài báo, vở kịch) đã đọc nói về tình đoàn kết.
-Lắng nghe bạn trình bày, biết ghi chép thắc mắc, nhận xét về phần trình bày và ý kiến trao đổi của bạn.
- Biết trao đổi cùng các bạn về tác phẩm được giới thiệu.
1.2. Phát triển năng lực văn học
Biết bày tỏ sự yêu thích những nhân vật (hoặc chi tiết thú vị, câu văn, câu thơ, hình ảnh hay; những thông tin có nhiều ý nghĩa).
2. Góp phần phát triển năng lực chung và phẩm chất
Phát triển NL giao tiếp và hợp tác (biết giới thiệu tác phẩm; biết trao đổi cùng các bạn một cách chủ động, tự nhiên, tự tin). Bồi dưỡng tư tưởng, tình cảm, cảm xúc tốt đẹp được gợi ra từ tác phẩm đã đọc; rèn thói quen tự đọc sách báo.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
– GV chuẩn bị: máy tính, máy chiếu, bài trình chiếu
– HS chuẩn bị: SGK Tiếng Việt 5, tập một; vở viết.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN
HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
– Hat và vận động theo nhạc bài: Lớp chúng mình (https://www.youtube.com/watch?v=EXu9SmXFbp0)
+ Bài hát nói về nội dung gì?
- GV giới thiệu bài: Trong bài hát mà cả lớp ta vừa hát và vận động nói về tinh thần đoàn kết. Bài học Nói và nghe hôm nay sẽ rất thú vị bởi chúng ta sẽ được nghe giới thiệu những câu chuyện, bài viết về tình đoàn kết. Các em đã chuẩn bị tốt cho bài học hôm nay rồi đúng không nào? Chúng ta cùng bắt đầu bài học nhé!
- GV ghi tên bài lên bảng: Trao đổi: Em đọc sách báo.
- Cả lớp hát và vận động theo nhạc
+ Bài hát nói về tinh thần đoàn kết.
- HS lắng nghe
- HS ghi tên bài và vở và đọc tên bài
B. HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH LUYỆN TẬP
Mục tiêu: - Nêu được nội dung một tác phẩm (câu chuyện, bài thơ, bài văn, bài báo, vở kịch) đã đọc nói về tình đoàn kết.
- Lắng nghe bạn trình bày, biết ghi chép thắc mắc, nhận xét về phần trình bày và ý kiến trao đổi của bạn.
Hoạt động 1: Chuẩn bị
Cách tiến hành:
- GV trình chiếu BT1 và BT2
-Tiến hành cho lớp ngồi theo nhóm với những tác phẩm và thực hiện theo yêu cầu BT1,2 đã chuẩn bị (ở BT2 có thể ghi vào phiếu thảo luận nhóm)
Hoạt động 2: Giới thiệu và trao đổi
Cách tiến hành:
- GV quan sát, hỗ trợ HS
-Mời đại diện nhóm trình bày (GV khuyến khích HS không nhìn sách / truyện đọc lại mà nhớ các chi tiết sự việc, thông tin chính. Tuy nhiên, nếu HS cần trình bày những thông tin có tính chính xác cao như số liệu, thời gian, địa điểm thì các em có thể nhìn lại nội dung đã ghi chép, chuẩn bị trước đó)
- Sau mỗi lượt giới thiệu tác phẩm, GV mời HS trong lớp đặt CH nếu có chi tiết các em chưa rõ và hướng dẫn các em trao đổi về tác phẩm, nhân vật trong tác phẩm theo hướng dẫn ở các bài học trước.
- Nên chú ý nhấn mạnh bằng cách hỏi lại HS hoặc đưa ra những câu bình luận khẳng định ý nghĩa của tác phẩm, khắc sâu bài học đạo đức về tình đoàn kết; nhắc nhở HS biết vận dụng những điều hay, lẽ phải trong tác phẩm vào thực tiễn cuộc sống; nên có liên hệ với thực tế để vừa khích lệ HS vừa kết hợp giáo dục những PC cốt lõi cho các em.
– GV có thể nêu ý kiến cá nhân hoặc tổng kết ý kiến của cả lớp để HS hiểu đúng.
+ Giới thiệu một số hình ảnh để HS liên hệ thức tế và kết hợp giáo dục phẩm chất cho HS
- HS đọc yêu cầu BT1 và BT2
Bài tập 1: Giới thiệu trước lớp một tác phẩm (câu chuyện, bài thơ, bài văn, bài báo, vở kịch) mà em đã đọc về tình đoàn kết.
- Câu chuyện bó đũa
- Những mẩu chuyện về tinh thần đoàn kết của chủ tịch Hồ Chí Minh
- Tớ tôn trọng sự khác biệt.
Bài tập 2: Trao đổi về nội dung tác phẩm được giới thiệu
a. Em thích nhân vật (hoặc chi tiết, hình ảnh, câu văn, câu thơ,..) nào trong tác phẩm đó? Vì sao?
b. Tác phẩm đó có ý nghĩa gì?
- Hoạt động theo nhóm và ghi kết quả thảo luận vào trong phiếu thảo luận nhóm.
-Đại diện nhóm trình bày trước lớp : 3 HS tương ứng với 3 tác phẩm và 1-2 HS chuẩn bị tác phẩm khác.
-Nhóm khác tiến hành trao đổi về nội dung tác phẩm được giới thiệu:
VD:
+ Câu chuyện bó đũa: gồm những nhân vật nào? Tác phẩm có ý nghĩa gì?
+ Những mẩu chuyện về tinh thần đoàn kết của chủ tịch Hồ Chí Minh: Em thích nhân vật, chi tiết, hình ảnh, câu văn,.. nào nhất? Vì sao? Một số hình ảnh về chủ tịch Hồ Chí Minh mà em đã sưu tầm.
+ Tớ tôn trọng sự khác biệt: Ý nghĩa của tác phẩm là gì?
- HS nhận xét, bổ sung và đưa ra thắc mắc (nếu có)
- HS lắng nghe.
- HS quan sát.
- HS lắng nghe
C. HOẠT ĐỘNG VẬN DỤNG
- Học sinh về nhà tìm hiểu thêm về các tác phẩm nói về tình đoàn kết; trao đổi với người thân về những điều mình tìm hiểu được.
- GV nhận xét tiết học, khen ngợi, biểu dương HS
IV. ĐIỀU CHỈNH SAU BÀI DẠY
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
BÀI ĐỌC 4
TIẾNG RU
I. YÊU CẦU CẦN ĐẠT
1.1. Phát triển năng lực ngôn ngữ
– Đọc thành tiếng toàn bài. Phát âm đúng các từ ngữ có âm, vần, thanh mà HS dễ viết sai. Ngắt nghỉ hơi đúng. Nhấn mạnh được các từ ngữ chỉ đặc điểm và thể hiện được tình cảm, cảm xúc phù hợp với nội dung bài. Tốc độ đọc khoảng 90 – 95 tiếng / phút. Đọc thầm nhanh hơn nửa đầu học kì I.
- Hiểu nghĩa của các từ ngữ được chú giải trong bài. Hiểu được nội dung và ý nghĩa của bài đọc Từ mối quan hệ của một số sự vật, hiện tượng tự nhiên, tác giả muốn gửi tới con người lời khuyên về lối sống đoàn kết, yêu thương, sự gắn bó, hoà quyện giữa cá nhân và cộng đồng.
1.2. Phát triển năng lực văn học
– Cảm nhận được vẻ đẹp của các câu, từ giàu hình ảnh trong bài. Biết bày tỏ sự yêu thích với các nhân vật, chi tiết trong bài.
– Bày tỏ tình cảm, cảm xúc, suy nghĩ trước những hành động đẹp của nhân vật.
2. Góp phần phát triển các năng lực chung và phẩm chất
2.1. Phát triển các năng lực chung
- Năng lực giao tiếp và hợp tác: Chủ động trao đổi, thảo luận, trả lời các câu hỏi, tìm nội dung bài qua các hoạt động nhóm đôi, nhóm bốn và trình bày trước lớp
- Năng lực tự chủ và tự học: Tự giác đọc bài, cố gắng phát âm đúng, luyện đọc diễn cảm, đọc bài và trả lời câu hỏi, tìm ra nội dung của bài.
- Năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo: Nâng cao năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo thông qua tìm hiểu, trả lời câu hỏi và nêu ra được các ý kiến thắc mắc.
2.2. Bồi dưỡng phẩm chất chủ yếu
- Phẩm chất nhân ái: Giúp đỡ bạn bè trong quá trình học tập, yêu thương mọi người xung quanh.
- Phẩm chất trách nhiệm: nghiêm túc, lắng nghe và chú ý khi học tập, hình thành lối sống có trách nhiệm với cộng đồng.
II. ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
– GV chuẩn bị: máy tính, máy chiếu, tranh minh hoạ nội dung bài đọc.
– HS chuẩn bị: SGK Tiếng Việt 5, tập một; vở ô li hoặc vở bài tập.
III. CÁC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN
HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH
A. HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
- Trò chơi: Đoán ý đồng đội (Thể hiện các hành động, lời nói thể hiện tình cảm của người mẹ giành cho con)
+ GV phổ biến trò chơi, luật chơi và cách chơi
- GV nhận xét, tuyên dương cả lớp
- Giới thiệu bài: Qua trò chơi chúng ta có thể thấy được tình cảm của mẹ giành cho con là vô cùng lớn lao, không gì sánh bằng được. Hôm nay chúng ta sẽ cùng tìm hiểu bài đọc 4: Tiếng ru. Là lời ru của mẹ giành cho con, cùng tìm hiểu xem trong lời ru đó mẹ đã dạy con những điều gì nhé?
- GV ghi bảng: Tiếng ru
-Cả lớp tham gia trò chơi: Chia làm 2 đội
VD: Mẹ hát ru – bồng bế con
Mẹ cho con ăn
Mẹ chở con đi học
Mẹ bế bồng con lúc nhỏ
….
- HS nhận xét, bổ sung
- HS bình chọn đội thắng cuộc
- HS lắng nghe
- HS đọc tên bài nối tiếp và ghi vào vở.
B. HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
Mục tiêu: - Đọc thành tiếng trôi chảy toàn bài. Phát âm đúng các từ ngữ HS dễ viết sai. Ngắt nghỉ hơi đúng.
– Hiểu nghĩa của các từ ngữ ít thông dụng được chú giải trong bài.
- Hiểu được nội dung và ý nghĩa của bài đọc.
- Cách tiến hành:
Hoạt động 1: Đọc thành tiếng
– GV đọc mẫu bài đọc, giọng nhẹ nhàng, tình cảm, nhấn mạnh ở những từ so sánh. Nhấn mạnh thể thơ của bài.
- GV kết hợp giải nghĩa từ ngữ khó. Chú ý nghỉ hơi ở các câu văn dài để câu liền mạch về nghĩa không bị ngắt quãng; nhấn giọng, gây ấn tượng ở những từ ngữ quan trọng.
- GV tổ chức cho HS chia khổ thơ và đọc nối tiếp các khổ thơ theo nhóm.
- GV tổ chức và hướng dẫn cho HS luyện đọc theo nhóm.
+ GV quan sát, bao quát lớp và sửa lỗi cho HS.
+ GV sửa lỗi phát âm, uốn nắn tư thế đọc cho HS. Nhắc HS ngắt nghỉ hơi ở các dấu chấm, dấu phẩy, đọc đúng giọng đọc.
- GV mời đại diện nhóm đọc (ít nhất là 2 nhóm), sau đó cho các HS khác nhận xét.
- GV tuyên dương và nhấn mạnh vào những từ ngữ khó đọc và những từ ngữ dễ mắc lỗi sai khi đọc.
Hoạt động 2: Đọc hiểu
- GV mời 4 HS tiếp nối nhau đọc to, rõ ràng 4 câu hỏi
- GV giao nhiệm vụ thảo luận nhóm 2, trả lời câu hỏi (1)
- GV nhận xét, tuyên dương.
- GV giới thiệu hình ảnh mẹ ru con trong bài và hoàn ảnh của bức hình (hình ảnh mẹ ôm con vào lòng và hát ru cho em bé ngủ, vừa thể hiện tình yêu của người mẹ, vừa giúp em bé ngủ ngon và sâu giấc hơn.)
- GV giao nhiệm vụ cho HS đọc thầm bài đọc, thảo luận nhóm 4 người theo các câu hỏi (2) , (3) phần tìm hiểu bài vào phiếu:
  (2) Tìm những hình ảnh trong bài thơ nói lên sự gắn bó giữa các sự vật, hiện tượng tự nhiên”?
- GV giới thiệu hình ảnh cho HS quan sát và hỏi HS vì sao những hình ảnh đó gắn bó với nhau?
- GV nhận xét theo ý kiến của bản thân và tuyên dương HS.
(3) Em hiểu như thế nào về 2 dòng thơ “Một người – đâu phải nhân gian? / Sống chăng, một đốm lửa tàn mà thôi”?
- GV quan sát, hỗ trợ các nhóm HS
- GV nhận xét, tuyên dương. Liên hệ thực tế về tình đoàn kết của dân tộc ta trong các cuộc kháng chiến chống giặc ngoại xâm, bồi dưỡng phẩm chất yêu nước cho HS.
(4) Tình thương yêu và niềm hi vọng cha mẹ dành cho con được thể hiện qua những hình ảnh nào? Tình thương yêu và niềm hi vọng của cha mẹ dành cho con được thể hiện qua những hình ảnh vừa gần gũi vừa mang ý nghĩa sâu sắc: Tre già yêu lấy măng non (thương yêu, che chở); Các con ôm cả hai tay đất tròn (kì vọng về những điều lớn lao, kì diệu mà con sẽ thực hiện được).
- GV nhận xét, đánh giá, khen ngợi.
- GV cho HS liên hệ với bản thân, bồi dưỡng tình cảm gia đình.
- GV nhận xét, tuyên dương: Từ mối quan hệ của một số sự vật, hiện tượng tự nhiên, tác giả muốn gửi tới con người lời khuyên về lối sống đoàn kết, yêu thương, sự gắn bó, hoà quyện giữa cá nhân và cộng đồng.
- GV chiếu nội dung bài học.
 
 
 
 
 
- HS lắng nghe GV đọc mẫu, đọc thầm theo.
 - HS cùng GV giải nghĩa từ khó.
- Đồng chí: người cùng tổ chức cách mạng hoặc cùng chí hướng.
- Nhân gian: loài người.
- Thầy: cha(từ được dùng ở một số địa phương).
- Một số nhóm đọc to trước lớp theo yêu cầu của giáo viên. Các nhóm còn lại nhận xét bạn đọc.
- Học sinh phát hiện những từ khó đọc, thực hành luyện đọc từ khó.
+đồng chí
+ nhân gian
+ đất bồi
+ chắt chiu
+…
- HS đọc theo nhóm, yêu cầu từng nhóm HS đọc bài, mỗi nhóm 5 em đọc tiếp nối đến hết bài
-2 nhóm đọc nối tiếp
- HS nhận xét, chọn ra HS đọc hay.
- HS chia sẻ cách đọc: to, rõ ràng, phát âm và ngắt nghỉ đúng dấu câu.
- HS lắng nghe
 - HS đọc nối tiếp 4 câu hỏi theo yêu cầu của GV.
(1) Bài thơ là lời của ai, nói với ai, khi nào?
(2) Tìm những hình ảnh trong bài thơ nói lên sự gắn bố giữa các sự vật, hiện tượng tự nhiên?
(3) Em hiểu thế nào về hai dòng thơ “Một người -đâu phải nhân gian/ Sống chăng, một đốm lửa tàn mà thôi”?
(4) Tình thương yêu và niềm hi vọng cha mẹ dành cho con được thể hiện qua những hình ảnh nào?
- HS thảo luận và trả lời câu hỏi: Bài thơ là lời yêu thương tâm tình của bố hoặc mẹ nói với con, khi ru con ngủ.
- HS nhận xét, bổ sung
- HS lắng nghe, quan sát.
 
-Thảo luận nhóm và đại diện nhóm trình bày trên phiếu thảo luận:
(2) Những hình ảnh đó là: con ong – hoa; cá – nước; chim – trời; ngôi sao – đêm; lúa – mùa vàng; núi – đất; sông – biển; tre – măng.
- HS nhận xét, bổ sung
- HS quan sát hình ảnh và giải thích. VD: con ong sống nhờ thụ phấn và lấy mật của hoa nên ong và hoa luôn gắn bó với nhau. Cá thì không thể sống thiếu nước. Chim thì thường bay trên trời nên khi nhắc tới chim sẽ liên tưởng tới bầu trời, …
- HS nhận xét, bổ sung theo ý kiến của riêng mình
 (3) Câu thơ ý nói: Chỉ một người đơn lẻ thì không có sức mạnh, cũng giống như một đốm lửa nhanh tàn chứ không cháy to, cháy mãi được; chính vì vậy, mọi người cần đoàn kết với nhau để làm nên sức mạnh.
-Đại diện các nhóm trình bày
- HS bổ sung, nhận xét (nếu có)
- HS lắng nghe
- HS đọc câu hỏi và trả lời theo suy nghĩ của riêng mình: Tình thương yêu và niềm hi vọng của cha mẹ dành cho con được thể hiện qua những hình ảnh vừa gần gũi vừa mang ý nghĩa sâu sắc: Tre già yêu lấy măng non (thương yêu, che chở); Các con ôm cả hai tay đất tròn (kì vọng về những điều lớn lao, kì diệu mà con sẽ thực hiện được).
- HS nhận xét, bổ sung
- HS lắng nghe
- HS liệt kê một số hành động, lời nói của gia đình với mình thể hiện sự yêu thương và từ đó nhắc nhở bản thân cần yêu thương và giúp đỡ mọi người trong gia đình.