LỚP 11
CHUYÊN ĐỀ 1
TẬP NGHIÊN CỨU VÀ VIẾT BÁO CÁO VỀ MỘT VẤN ĐỀ VĂN HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM
(10 tiết)
(Thực hiện từ tuần thứ nhất đến tuần thứ mười; mỗi tuần 1 tiết. Tiết ôn tập: HS thực hiện ở nhà)
A. NỘI DUNG VÀ THỜI LƯỢNG THỰC HIỆN.
I. CÁC NỘI DUNG CẦN THỰC HIỆN:
- Viết báo cáo về một vấn đề văn học trung đại Việt Nam.
- Thuyết trình kết quả nghiên cứu về một vấn đề văn học trung đại Việt Nam.
II. THỜI LƯỢNG THỰC HIỆN: 10 tiết (9 tiết dạy trên lớp, 1 tiết HS tự học ở nhà)
- Phần thứ nhất: Tìm hiểu yêu cầu và cách thức nghiên cứu một vấn đề văn học trung đại Việt Nam
- Phần thứ hai: Viết báo cáo nghiên cứu một vấn đề văn học trung đại Việt Nam
- Phần thứ ba: Thuyết trình một vấn đề văn học trung đại Việt Nam
- Bài tập thực hành: 01 tiết ở nhà.
B. MỤC TIÊU KHI XÂY DỰNG CHUYÊN ĐỀ HỌC TẬP
I. NĂNG LỰC
Năng lực chung
Phát triển năng lực tự chủ và tự học; năng lực giải quyết vấn đề và sáng tạo thông qua hoạt động thực hiện các nhiệm vụ học tập.
Năng lực đặc thù
Phát triển năng lực ngôn ngữ và năng lực văn học thông qua việc thực hiện các nhiệm vụ học tập, cụ thể: đọc, hiểu, tập nghiên cứu, viết báo cáo, thuyết trình trao đổi, … trong quá trình học tập chuyên đề nhằm đáp ứng các yêu cầu cần đạt sau:
- Biết các yêu cầu và cách thức nghiên cứu một vấn đề của văn học trung đại Việt Nam.
- Vận dụng được một số hiểu biết từ chuyên đề để đọc hiểu và viết về văn học trung đại Việt Nam.
- Biết viết một báo cáo nghiên cứu.
- Biết thuyết trình một vấn đề của văn học trung đại Việt Nam.
II. PHẨM CHẤT
- Trân trọng vẻ đẹp tâm hồn dân tộc qua những tác phẩm văn học trung đại Việt Nam
- Biết yêu quý cộng đồng, sống có trách nhiệm với gia đình và xã hội.
- Yêu thích việc nghiên cứu.
C. THIẾT BỊ DẠY HỌC VÀ HỌC LIỆU
1. Về phía học sinh: Chuyên đề học tập ngữ văn lớp 11, hồ sơ, tài liệu, sách tham khảo, tranh, ảnh, bảng biểu, video clip,
2. Về phía giáo viên:
- SGK, SGV chuyên đề học tập Ngữ văn 11, Bộ Chân trời sáng tạo.
- Một số tranh ảnh có trong SGK được phóng to.
- Phiếu học tập để học sinh chuẩn bị nội dung thảo luận.
- Bút màu, giấy A0 để HS trình bày sản phẩm.
- Tài liệu tham khảo sách báo tạp chí về văn học dân gian, máy tính hoặc điện thoại thông minh có kết nối internet, máy chiếu.
D. TỔ CHỨC HOẠT ĐỘNG DẠY VÀ HỌC
Dạy học phần thứ nhất:
TÌM HIỂU YÊU CẦU VÀ CÁCH THỨC NGHIÊN CỨU
MỘT VẤN ĐỀ VĂN HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM
HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Kết nối – tạo hứng thú cho học sinh, chuẩn bị tâm thế tiếp cận kiến thức về kiểu bài, kết nối kiến thức trong cuộc sống vào nội dung của bài học
b. Nội dung hoạt động:
Anh/ chị hãy nêu cách thức tìm hiểu về một vấn đề văn học dân gian ( Chuyên đề 10)
c. Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS, cảm nhận ban đầu về vấn đề đặt ra trong tiết học
d. Tổ chức thực hiện hoạt động:
Hoạt động của GV &HS
Dự kiến sản phẩm
Bước 1: Chuyển giao nhiệm vụ học tập:
- Anh/ chị hãy nêu cách thức tìm hiểu về một vấn đề văn học dân gian ( Chuyên đề 10)
- Anh/ chị đã được học văn học trung đại chưa? Nếu đã được học, hãy nêu những tác phẩm văn học đã được học.
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ:
- HS suy nghĩ bằng kĩ thuật công não, phản hồi nhanh.
- GV quan sát, gợi ý nếu cần.
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- HS trả lời theo ý nghĩ cá nhân
- Các HS khác quan sát, bổ sung ý kiến.
Bước 4: Kết luận, nhận định:
GV nhận xét, dẫn vào nội dung bài học.
GV dẫn vào bài:
Văn học trung đại hình thành và phát triển từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIX, gắn với sự thăng trầm của chế độ phong kiến Việt Nam, chịu ảnh hưởng của nền văn học Trung Quốc. Văn học được viết bằng chữ Hán và chữ Nôm. Với những tên tuổi như: Đặng Trần Côn (Chinh phụ ngâm), Nguyễn Gia Thiều (Cung oán ngâm khúc), Ngô Gia Văn Phái (Hoàng Lê nhất thống chí), Nguyễn Du (Truyện Kiều), thơ Hồ Xuân Hương, thơ Bà Huyện Thanh Quan, …
Nhưng chúng ta chỉ mới nghiên cứu trên đơn vị một tác phẩm thuộc văn học trung đại Việt Nam, hôm nay chúng ta sẽ tập nghiên cứu và viết báo cáo về một vấn đề văn học trung đại Việt Nam.
Câu trả lời của học sinh
HOẠT ĐỘNG 2: HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
a. Mục tiêu chung:
- Hướng dẫn HS biết các yêu cầu và cách thức nghiên cứu một vấn đề văn học trung đại Việt Nam.
GV hướng dẫn học sinh tập nghiên cứu bằng các phương pháp và các thao tác tiến hành nghiên cứu một vấn đề, bao gồm: xác định đề tài, vấn đề, mục tiêu, nội dung và lập kế hoạch nghiên cứu; thu thập, xử lý và tổng hợp thông tin về đề tài; vấn đề nghiên cứu.
- Vận dụng được một số hiểu biết từ chuyên đề để đọc hiểu và viết về văn học trung đại Việt Nam.
b. Nội dung hoạt động: Vận dụng tổng hợp các kĩ năng để tập nghiên cứu
- HS hoạt động cá nhân: đọc và thu thập thông tin kết hợp làm việc nhóm
- GV hướng dẫn HS cách thức tìm hiểu và trình bày.
c. Sản phẩm: Kết quả trình bày của HS, phiếu học tập.
d. Tổ chức thực hiện hoạt động:
HĐ của GV và HS
Dự kiến sản phẩm
Thao tác 1: HƯỚNG DẪN PHÂN TÍCH NGỮ LIỆU THAM KHẢO
a. Mục tiêu cụ thể: Giúp HS tìm hiểu và phân tích một văn bản nghiên cứu về vấn đề văn học trung đại Việt Nam, từ đó rút ra cách thức nghiên cứu.
b. Nội dung hoạt động:
- HS hoạt động cá nhân và thảo luận theo bàn: đọc văn bản ngữ liệu và thu thập thông tin, trả lời các câu hỏi SGK.
- GV hướng dẫn HS cách thức tìm hiểu và trình bày.
c. Sản phẩm: Kết quả trình bày của HS, phiếu học tập.
d. Tổ chức thực hiện hoạt động:
Bước 1: GV giao nhiệm vụ:
- GV yêu cầu HS đọc kĩ văn bản tham khảo SGK “ Truyện Lục Vân Tiên và lí tưởng đạo nghĩa của nhân dân” – Lê Trí Viễn (trang 6 – 9) và dựa vào gợi ý ở phía lề phải văn bản để phân tích mẫu.
- GV hướng dẫn HS thảo luận theo bàn để trả lời các câu hỏi (bao gồm các câu hỏi gợi ý phân tích ở SGK/ Tr 11):
- Bài nghiên cứu được viết với mục đích gì? Mục đích ấy đã được thực hiện qua nội dung, hình thức nghiên cứu như thế nào?
- Xác định vấn đề, câu hỏi, phương pháp / thao tác nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu, các vấn đề, khía cạnh liên quan cần tiếp tục nghiên cứu trong văn bản trên. Từ bài nghiên cứu, hãy chỉ ra một số yêu cầu cần đáp ứng khi nghiên cứu một vấn đề văn học trung đại Việt Nam
- Bài nghiên cứu trên đã mang lại cho bạn những thông tin hay nhận thức gì mới về tác phẩm Lục Vân Tiên và sáng tác văn học của tác giả Nguyễn Đình Chiểu?
- Bạn học hỏi được được điều gì trong cách thực hiện công việc nghiên cứu một vấn đề văn học trung đại qua bài viết về truyện Lục Vân Tiên?
-.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ:
- HS thảo luận theo bàn, trả lời các câu hỏi 1-4 SGK.
- GV quan sát, khuyến khích
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- Đại diện một số cặp đôi phát biểu.
- Các HS còn lại lắng nghe, nhận xét, bổ sung nếu cần.
Bước 4: Đánh giá, chuẩn kiến thức:
GV nhận xét, chuẩn kiến thức.
I. PHÂN TÍCH NGỮ LIỆU THAM KHẢO
Đọc văn bản: “Truyện Lục Vân Tiên và lí tưởng đạo nghĩa của nhân dân” (Lê Trí Viễn)
1. Mục đích viết văn bản:
Bài nghiên cứu không chỉ đơn thuần là vấn đề chính tà, thiện ác như trong truyện thơ dân gian. Câu chuyện còn phản ánh nét xã hội - lịch sử cụ thể, đậm màu sắc của xã hội phong kiến suy thoái đời Nguyễn.
2. Xác định vấn đề, câu hỏi, phương pháp / thao tác nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu, các vấn đề, khía cạnh liên quan cần tiếp tục nghiên cứu trong văn bản:
- Vấn đề nghiên cứu : Chính tà, thiện ác trừu tượng, vấn đề đạo đức.
- Phạm vi nghiên cứu trong xã hội phong kiến.
- Các vấn đề, khía cạnh cần tiếp tục nghiên cứu như đạo nghĩa trong thời kỳ phong kiến, gốc rễ hiện thực,..
3. Những thông tin văn bản mang lại
Bài nghiên cứu đã mang lại cho độc giả những thông tin trần thực về xã hội phong kiến thời xưa, về sự hiếu thảo của người con trong xã hội cũ.
4. Cách thực hiện công việc nghiên cứu một vấn đề văn học trung đại:
+ Nhận định được thời điểm ra đời của truyện
+ Cách tác giả khái quát và đưa ra các nhận định về giá trị nội dung tác phẩm Lục Vân Tiên.
+ Ranh giới giữa các đoạn và sự chuyển tiếp các luận điểm.
+ Cách thức lật đi lật lại vấn đề.
Thao tác 2: TÌM HIỂU YÊU CẦU CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU MỘT VẤN ĐỀ VĂN HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM
a. Mục tiêu cụ thể: Giúp HS đọc, nhận diện và phân biệt được một vấn đề văn học trung đại Việt Nam. Một số yêu cầu cụ thểbncuar việc nghiên cứu một vấn đề văn học trung đại Việt Nam
b. Nội dung hoạt động:
- HS đọc nội dung về Tri thức Ngữ văn và hệ thống hoá các luận điểm vào phiếu học tập.
- GV hướng dẫn HS cách thức tìm hiểu và trình bày.
c. Sản phẩm: Kết quả trình bày của HS, phiếu học tập.
d. Tổ chức thực hiện hoạt động:
Bước 1: GV giao nhiệm vụ:
GV yêu cầu HS đọc mục I. Khái quát vấn đề văn học dân gian trong SGK, kết hợp với sự chuẩn bị ở nhà để hệ thống hoá các luận điểm của phần Tri thức Ngữ văn, hoàn thành phiếu học tập 01 như sau:
Phiếu HT 01: BẢNG TÌM HIỂU VỀ VẤN ĐỀ VĂN HỌC DÂN GIAN
1. Văn học trung đại Việt Nam
Khái niệm
Đặc điểm
Các giai đoạn
Tác giả, tác phẩm tiêu biểu
2.Một số yêu cầu cụ thể của việc nghiên cứu một vấn đề văn học trung đại
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
HS đọc mục I. Khái quát về vấn đề văn học dân gian trong SGK và tái hiện lại kiến thức trong phần đó, hoàn thành Phiếu học tập 01
Bước 3: Báo cáo sản phẩm
- Đại diện của nhóm trình bày
- Nhóm khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện
GV nhận xét và chuẩn kiến thức.
II. TÌM HIỂU YÊU CẦU CỦA VIỆC NGHIÊN CỨU MỘT VẤN ĐỀ VĂN HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM
Phiếu HT 01: BẢNG TÌM HIỂU VỀ VẤN ĐỀ VĂN HỌC DÂN GIAN
1. Văn học trung đại Việt Nam
Khái niệm
Là nền văn học viết bằng chữ Hán và chữ Nôm hình thành và phát triển trong hơn 10 thế kỉ, từ trước thế kỉ X đến hết thế kỉ XIX.
Đặc điểm
- Có sự kết hợp giữa chủ nghĩa yêu nước và chủ nghĩa nhân văn.
- Xu hướng tiếp thu các yếu tố văn học, văn hoá nước ngoài trên tinh thần Việt hoá để vừa tự làm giàu, làm mới, vừa bảo lưu bản sắc của văn học dân tộc
Các giai đoạn
-Từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XV.
-Từ thế kỉ XVI đến hết thế kỉ XVII.
-Từ thế kỉ XVIII đến nửa đầu thế kỉ XIX.
-Nửa cuối thế kỉ XIX.
Tác giả, tác phẩm tiêu biểu
- Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Dữ, Nguyễn Du, Hồ Xuân Hương, ....
2.Một số yêu cầu cụ thể của việc nghiên cứu một vấn đề văn học trung đại
- Chọn lọc được vấn đề phù hợp, vừa sức, có ý nghĩa, cung cấp thêm thông tin hay nhận thức mới mẻ cho người đọc.
- Căn cứ chủ yếu để tìm hiểu, nghiên cứu:
+ Ngữ liệu, dẫn liệu từ tác phẩm.
+ Tìm hiểu và huy động nhiều tri thức liên quan (tri thức về thể loại, ngônnguwx, lịch sử, ...)
- Với mỗi dạng đề nghiên cứu, cần sử dụng tri thức nền và cách thức, thao tác thực hiện phù hợp.
- Kết quả tìm hiểu về vấn đề cần được tổng hợp, khái quát và ghi chép một cách có hệ thống dưới dạng sườn bài, sơ đồ tư duy, đồ hoạ thông tin.
Thao tác 3: TÌM HIỂU CÁCH THỨC, QUY TRÌNH THỰC HIỆN NGHIÊN CỨU MỘT VẤN ĐỀ VĂN HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM
a. Mục tiêu cụ thể: Giúp HS hiểu cách thức tiến hành nghiên cứu một vấn đề văn học trung đại Việt Nam, có khả năng hoàn thành các bài tập trên lớp và tạo lập được đề cương nghiên cứu.
b. Nội dung hoạt động:
- HS đọc nội dung mục III. Tr 11- 21 SGK và hệ thống hoá các luận điểm, hoàn thành các yêu cầu, bài tập theo Phiếu học tập.
- GV hướng dẫn HS cách thức tìm hiểu và trình bày.
c. Sản phẩm: Kết quả trình bày của HS, phiếu học tập.
d. Tổ chức thực hiện hoạt động:
1. ĐỌC NGỮ LIỆU THAM KHẢO
Văn bản: “ĐỘC THOẠI NỘI TÂM TRONG TRUYỆN KIỀU”
a. Mục tiêu: Hoạt động này hướng dẫn học sinh tìm hiểu cách tác giả nghiên cứu một vấn đề.
b. Nội dung hoạt động: HS hoạt động nhóm và tư duy cá nhân: trả lời các câu hỏi
c. Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS
d. Tổ chức thực hiện hoạt động:
Hoạt động của GV & HS
Dự kiến sản phẩm
Bước 1: GV giao nhiệm vụ:
GV yêu cầu HS đọc ngữ liệu “Độc thoại nội tâm trong Truyện Kiều” và trả lời các câu hỏi
Bước 2: Thực hiện nhiệm vụ
-Để làm cơ sở lí thuyết cho việc nghiên cứu vấn đề, tác giả đã đề cập đến những khái niệm gì? Những khái niệm ấy có tác dụng như thế nào đối với việc triển khai nội dung, kết quả nghiên cứu?
- Qua văn bản, bạn hiểu thế nào là độc thoại nội tâm, độc thoại hóa đối thoại? Dựa vào đâu để phân biệt độc thoại nội tâm với đối thoại, độc thoại? Bạn học hỏi được gì qua cách tác giả xác lập cơ sở lí thuyết cho việc nghiên cứu vấn đề ở nửa đầu văn bản nghiên cứu này?
-Nhận xét về cách tác giả thực hiện khảo sát, phân tích ngữ liệu đối thoại- độc thoại nội tâm của nhân vật Hoạn Thư trong Truyện Kiều( đoạn 2.c) và cách phân tích, so sánh lời thoại của nhân vật Từ Hải trong Truyện Kiều và trong Kim Vân Kiều truyện. Bạn học hỏi được gì ở cách thực hiện các thao tác phân tích, so sánh ngữ liệu nghiên cứu đó của tác giả?
-Vận dụng cách khảo sát, phân tích ngữ liệu của tác giả trong đoạn 2.c, thực hiện khảo sát, phân tích một đoạn khác trong Truyện Kiều
-Văn bản trên đã mang lại cho bạn những thông tin hay nhận thức gì mới về độc thoại nội tâm trong Truyện Kiều của Nguyễn Du?
- Nêu tóm tắt công việc, thao tác mà theo bạn là không thể thiếu khi thực hiện nghiên cứu một vấn đề văn học trung đại
Bước 3: Báo cáo sản phẩm
- Đại diện của nhóm trình bày
- Nhóm khác nhận xét, bổ sung.
Bước 4: Đánh giá kết quả thực hiện
GV nhận xét và chuẩn kiến thức.
III. TÌM HIỂU CÁCH THỨC, QUY TRÌNH THỰC HIỆN NGHIÊN CỨU MỘT VẤN ĐỀ VĂN HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM
1. ĐỌC NGỮ LIỆU THAM KHẢO
a. Khái niệm được đề cập
- Khái niệm về độc thoại nội tâm.
- Khái niệm về văn tự sự.
b. Khái niệm “ độc thoại nội tâm”
-Độc thoại nội tâm: trước hết, trong nghệ thuật tự sự, ngoài lời trần thuật của người kể chuyện còn có lời thoại, phát ngôn của nhận vật. Văn bản tự sự là một thế giới lắp ghép của hai ngôn ngữ ấy và chúng luôn tác động vào nhau. Độc thoại nội tâm là nhân vật tự do nói lời của mình một cách trực tiếp, nguyên vẹn, thoát khỏi mọi sự ràng buộc của lời gián tiếp của người kể chuyện, không có chỉ dẫn , dẫn dắt chuyển ý của người kể chuyện. Độc thoại nổi tâm là lời nói thầm kín , viết ra để đọc chứ không nhằm nói ra thành tiếng như trong kịch.
- Việc qua xác lập cơ sở lí thuyết minh chứng cho những luận điểm xác thực trong bài.
c. Cách tác giả thực hiện khảo sát
Việc phân tích ngữ kiệu giúp độc giả có cái nhìn chân thực nhất về truyện.
b. Phân tích đoạn khác: GV hướng dẫn HS phân tích
Truyện Kiều có khoảng 50 lần độc thoại nội tâm ngắn dài khoảng 400 câu thơ. Một tay... đầu có ai! Lời độc thoại nội tâm rõ ràng đã bộc lộ tâm tình nhân vật trọn vẹn, đầy đủ hơn là lời đối đáp của Từ trong cơn giận do việc khuyên hàng gợi nên. Kiều cũng có tâm sự riêng bộc lộ trong 10 câu độc thoại
d. Độc thoại nội tâm làm cho diện mạo tinh thần của nhân vật chính trở nên nổi bật , sắc nét hơn.
e. Tìm hiểu nghiên cứu vấn đề gồm:
+ Xác đinh đề tài, vấn đề cần nghiên cứu
+ Thu thập, đọc- xử lí tài liệu
+ Xác lập câu hỏi, giả thuyết nghiên cứu
+ Lập hồ sơ nghiên cứu
2. QUY TRÌNH NGHIÊN CỨU MỘT VẤN DỀ VĂN HỌC TRUNG ĐẠI
a. Mục tiêu: Hoạt động này hướng dẫn HS biết cách xác định đúng đề tài nghiên cứu có vấn đề, biết xác định mục đích, câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu, từ đó lập được kế hoạch nghiên cứu.
b. Nội dung hoạt động: HS hoạt động nhóm và tư duy cá nhân
c. Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS
d. Tổ chức thực hiện hoạt động:
Hoạt động của GV & HS
Dự kiến sản phẩm
Bước 1: GV giao nhiệm vụ:
- Em hiểu xác định đề tài nghiên cứu là gì? Cần lưu ý gì trong quá trình “xác định đề tài”?
- Để xác định đề tài, vấn đề nghiên cứu, GV hướng dẫn HS trả lời một số câu hỏi sau:
+ Vấn đề bạn lựa chọn có điểm gì hấp dẫn?
+ Vấn đề bạn lựa chọn có ý nghĩa gì đối với việc học tập của bạn?
+ Bạn có điều kiện thực tế đề tìm hiểu vấn đề không?
+ Vấn đề bạn lựa chọn có phát huy sở trường học tập của bạn/ nhóm bạn không?
- GV giao Phiếu HT 02: Bảng lựa chọn đề tài nghiên cứu để HS tìm hiểu và lựa chọn vấn đề nghiên cứu sao cho phù hợp với điều kiện khách quan cũng như năng lực và sở thích
- GV yêu cầu HS tích vào vấn đề mà HS lựa chọn trong Bảng lựa chọn đề tài nghiên cứu
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ:
- HS tích vào Bảng lựa chọn đề tài nghiên cứu
- GV quan sát, khuyến khích
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- HS nộp bảng chọn lựa của mình
- GV chia nhóm dựa theo lựa chọn của HS
Bước 4: Đánh giá, chuẩn kiến thức:
GV nhận xét, chuẩn kiến thức.
Gồm các bước sau:
2.1.Xác định đề tài, vấn đề cần nghiên cứu:
- Cần xác định đề tài, vấn đề nghiên cứu phù hợp, khả thi và có ý nghĩa.
- Các dạng đề thường gặp:
+ Tìm hiểu tác phẩm: chủ đề, tư tưởng, cảm hứng, những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật, …
+ Tìm hiểu thể loại: cốt truyện, nhân vật, người kể chuyện, lời kể, lời thoại (truyện trung đại); chủ thể trữ tình, vần, nhịp, từ ngữ, hình ảnh (thơ trung đại); tích truyện, hành động, mâu thuẫn – xung đột, đốithoaji, độc thoại, bang thoại (tuồng pho); ….
+ Tìm hiểu tác giả, thời đại, văn hoá, ..
Cuộc đời, con người, sự nghiệp văn học,tư tưởng, phong cách nghệ thuật, sự kế thừa truyền thống và cách tân,…
2.1.1.Tìm hiểu nghiên cứu vấn đề về tác phẩm:
Đối với tác phẩm “Truyện Kiều” hay “Lục Vân Tiên”:
-Vấn đề quyền sống của con người trong “Truyện Kiều”
- Giấc mơ công lí trong “Truyện Kiều”
- Nghệ thuật kể chuyện trong “Lục Vân Tiên”
2.1.2. Tìm hiểu, nghiên cứu về thể loại:
- Nhóm thể loại truyện, có thể chọn đề tài: “Những nét khác biệt về mặt thể loại giữa Lục Vân Tiên (Nguyễn Đình Chiểu) và Truyện Kiều (Nguyễn Du)
- Nhóm thể loại thơ, có thể chọn đề tài:
+ Yếu tố dân gian trong một số bài thơ Nôm của Hồ Xuân Hương,
+ Thể hát nói trong sáng tác của Nguyễn Công Trứ.
- Nhóm kịch, có thể chọn đề tài: “ Một số điểm khác biệt giữa tuồng pho và tuồng đồ qua “Sơn Hậu” và “Nghêu, Sò, Ốc, Hến”
2.1.3. Tìm hiểu,nghiên cứu vấn đề về tác giả, thời đại, văn hoá, …
- Về tác giả, có thể chọn đề tài: Dấu ấn tiểu sử của Nguyễn Đình Chiểu trong truyện thơ “Lục Vân Tiên”
- Về bối cảnh văn hoá, phong cách thời đại, có thể chọn đề tài: Hào khí đời Trần trong “Hịch tướng sĩ” của Trần Quốc Tuấn và “Thuật hoài” của Phạm Ngũ Lão.
2.2.Thu thập, đọc – xử lí tài liệu:
2.2.1. Thu thập tài liệu:
- Các tài liệu viết về tác phẩm, thể loại, tác giả, thờiddaji, bối cảnh văn hoá- xã hội, … liên quan đến đề tài. Có thể ghi lại theo mẫu:
STT
Tên tài liệu
Tác giả, năm xuất bản, đơn vị xuất bản
Thông tin đáng lưu ý liên quan đến đề tài
Thông tin khác (nếu có)
1
2
-Các tác phẩm tiêu biểu của tác giả hay thể loại, thời đại, giai đoạn văn học cần tìm hiểu. Có thể lên danh mục tác phẩm theo mẫu:
STT
Tên tác phẩm, tác giả
Thời điểm sáng tác
Đặc điểm nội dung, hình thức đáng lưu ý của tác phẩm
Thông tin khác
(nếu có)
1
2
2.2.2. Đọc – xử lí tài liệu:
Các tài liệu thu thập, xử lí, ghi chép cần đuwojc sơ bộ, phân loại và sắp xếp, lưu trữ một cách hợp lí.
2. 3. Xác lập câu hỏi, giả thuyết nghiên cứu:
- Câu hỏi nghiên cứu:
+ Là một câu hỏi lớn được người nghiên cứu đặt ra nhằm hướng việc nghiên cứu tới cái đích nhất định.
+ Câu hỏi nghiên cứu có thể được phát biểu hiển ngôn cũng có thể hàm ẩn trong văn bản báo cáo kết quả nghiên cứu
- Giả thuyết nghiên cứu được hiểu như là một giả định mang tính suy lí, được người nghiên cứu một đề tài, giải quyết một vấn đề hay các trả lời câu hỏi nghiên cứu.
2.4.Lập hồ sơ nghiên cứu:
4.2.1.Kế hoạch – đề cương nghiên cứu:
KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU
Đề tài: ………………………………………………..
Mục đích nghiên cứu: ……………………………….
Câu hỏi nghiên cứu: …………………………………
Giả thuyết nghiên cứu: ………………………………
Đề cương
Mở đầu: ……………………………………………..
Phần chính:
1. ……………………………………………….
2. ……………………………………………….
………
Kết luận: ………………………………………………
Thời gian
Công việc
Người thực hiện
Sản phẩm
….
…….
4.2.2. Một số mẫu phiếu ghi chép tổng hợp tài liệu
- Mẫu ghi chép tài liệu tìm hiểu vấn đề trong một tác phẩm:
STT
Tên chương/ đoạn
Chi tiết liên quan (soi sáng cho khía cạnh/ vấn đề)
Dẫn liệu (trang)
1
…
…
…
2
….
…
…
- Mẫu ghi chép tài liệu tìm hiểu vấn đề trong nhiều tác phẩm:
STT
Tên tác phẩm
Chi tiết, dẫn liệu liên quan
Khía cạnh cần diễn giải
Ghi chú
1
…
…
…
2
…
…
…
2.5. Viết báo cáo nghiên cứu; chỉnh sửa, hoàn thiện (Xem phần thứ 2)
2.6.Thuyết trình báo cáo (xem phần thứ 3)
Thao tác 4: THỰC HÀNH
a. Mục tiêu: Hoạt động này hướng dẫn HS xác định đúng đề tài nghiên cứu có vấn đề, biết xác định mục đích, câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu, từ đó lập được kế hoạch nghiên cứu.
b. Nội dung hoạt động: HS hoạt động nhóm và tư duy cá nhân
c. Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS
d. Tổ chức thực hiện hoạt động:
Hoạt động của GV & HS
Dự kiến sản phẩm
Bước 1: GV giao nhiệm vụ:
Bài tập 1:
Chọn một trong các đề tài sau xác định câu hỏi và giả thuyết nghiên cứu theo bảng:
- Dấu hiệu tiểu sử của Nguyễn Đình Chiểu trong truyện thơ “Lục Vân Tiên”
- Thành ngữ, tục ngữ, ca dao Việt Nam và điển tích, điển cố Trung Hoa trong “Truyện Kiều” của Nguyễn Du.
- Bút pháp miêu tả nội tâm nhân vật của Nguyễn Du qua các trích đoạn “Trao duyên,Thuý Kiều hầu rượu Hoạn Thư – Thúc Sinh”
Lập bảng đề cương nghiên cứu
Bài tập 2. Dựa vào mẫu ở trang 20, hãy lập kế hoạch đề cương nghiên cứu cho một trong những vấn đề ở bài tập 1.
Bước 2: HS thực hiện nhiệm vụ:
- HS viết vào Bảng lựa chọn đề tài nghiên cứu
Đề tài/ vấn đề nghiên cứu
Câu hỏi nghiên cứu
Giả thuyết nghiên cứu
…..
Kế hoạch đề cương nghiên cứu
KẾ HOẠCH NGHIÊN CỨU
Đề tài: ………………………………………………..
Mục đích nghiên cứu: ……………………………….
Câu hỏi nghiên cứu: …………………………………
Giả thuyết nghiên cứu: ………………………………
Đề cương
Mở đầu: ……………………………………………..
Phần chính:
1. ……………………………………………….
2. ……………………………………………….
………
Kết luận: ………………………………………………
Thời gian
Công việc
Người thực hiện
Sản phẩm
….
…….
- GV quan sát, khuyến khích
Bước 3: Báo cáo, thảo luận:
- HS nộp bảng chọn lựa của mình
- GV chia nhóm dựa theo lựa chọn của HS
Bước 4: Đánh giá, chuẩn kiến thức:
GV nhận xét, chuẩn kiến thức.
IV. Thưc hành
1. Bài tập 1.
Câu trả lời của học sinh
2. Bài tập 2.
Câu trả lời của học sinh
Bảng kiểm hoạt động nhóm.
STT
Tiêu chí
Mức độ 4
Mức độ 3
Mức độ 2
Mức độ 1
1
Quá trình làm việc nhóm
Có sự phân công rõ ràng, hợp. lí cho từng thành viên trong nhóm
Có sự phân công tương đối rõ ràng cho từng thành viên trong nhóm
Có phân công đến từng thành viên trong nhóm, nhưng chưa hợp li
Chưa phân công công việc cho từng thành viên trong nhóm
Có sự hợp tác, lắng nghe, chia sẻ hiệu quả
Có sự hợp tác, lắng nghe, chia sẻ tương đối hiệu quả
Có sự hợp tác, chia sẻ giữa các
thành viên trong nhóm
Không thể hiện sự hợp tác, lắng nghe, chia sẻ
Có sự xem xét điều chỉnh nội dung hợp lí trong quá trình thực hiện
Có sự xem xét điều chỉnh nội dung tương đối hợp lí trong quá trình thực hiện
Có sự xem xét điều chỉnh nội dung trong quá trình thực hiện nhưng chưa hiệu quả
Không có sự xem xét điều chỉnh nội dung trong quá trình thực hiện
2
Sản phẩm hoàn thành
Các thông tin được sắp xếp đầy đủ, mạch lạc, hình thức trình bày phù hợp
Các thông tin được sắp xếp tương đối mạch lạc, hình thức trình bày tương đối phù hợp
Bước đầu biết cách sắp xếp thông tin nhưng chưa đầy đủ, mạch lạc, hình thức trình bày chưa phù hợp
Chưa biết cách sắp xếp, trình bày thông tin
3
Trình bày sản phẩm
Trình bày rõ ràng, hấp dẫn về sản phẩm
Trình bày tương đối rõ ràng, hấp dẫn
Trình bày chưa thật rõ ràng, hấp dẫn về sản phẩm
Trình bày không rõ ràng, không hấp dẫn về sản phẩm
Có sự trao đổi bổ sung trong nhóm hiệu quả hợp lí để hoàn thành bài trình bày.
Có sự trao đổi bổ sung trong nhóm tương đối hiệu quả hợp lí để hoàn thành bài trình bày.
Có sự trao đổi bổ sung trong nhóm nhưng chưa hiệu quả
Không có sự trao đổi bổ sung trong nhóm
Có sự trao đổi góp ý hiệu quả giữa các nhóm để hoàn thiện các sản phẩm
Có sự trao đổi góp ý tương đối hiệu quả giữa các nhóm để hoàn thiện các sản phẩm
Có sự trao đổi góp ý gữa các nhóm nhưng chưa hiệu quả
Không có sự trao đổi góp ý giữa các nhóm
PHẦN 2. VIẾT BÁO CÁO NGHIÊN CỨU MỘT VẤN ĐỀ VĂN HỌC TRUNG ĐẠI VIỆT NAM
(3 tiết)
Tiết 6
HOẠT ĐỘNG 1: KHỞI ĐỘNG
a. Mục tiêu: Huy động, kích hoạt kiến thức đã học trước đó và trải nghiệm của HS có liên quan đến nội dung bài học. Tạo tình huống có vấn đề để kết nối vào bài học.
b. Nội dung hoạt động: HS trả lời các câu hỏi trong bảng KWL theo nhóm
c. Sản phẩm: Câu trả lời đúng của HS, cảm nhận ban đầu về vấn đề đặt ra trong tiết học
d. Tổ chức thực hiện
Hoạt động của GV & HS
Dự kiến sản phẩm
B1: GV giao nhiệm vụ
- GV chia lớp thành 4 nhóm, mỗi nhóm 10 HS.
- GV yêu cầu nhóm HS căn cứ vào kết quả hoạt động ở phần I Tập nghiên cứu để thực hiện bảng KWL
K
(điều em đã biết về bài học)
W
(điều em muốn biết về bài học)
L
(điều em học được sau tiết học)
Các em đã biết gì về việc nghiên cứu và viết báo cáo kết quả nghiên cứu về một vấn đề VHTĐ VN sau khi học xong phần thứ nhất?
(Viết các từ khóa, cụm từ liên quan)
- Em muốn biết gì về việc viết báo cáo kết quả nghiên cứu một vấn đề VHTĐVN?
- Em muốn biết thêm gì về việc đã ghi ở cột K không?
(HS ghi những điều muốn biết thành các câu hỏi)
Ghi câu trả lời cho các câu hỏi đã ghi ở cột W. Những điều em thích trong bài học.
….……………….
….………………..
….…………..
B2: HS thực hiện nhiệm vụ : HS thực hiện nhiệm vụ.
B3: Báo cáo, thảo luận: Câu trả lời của HS

onthicaptoc.com GA Chuyen de Ngu Van 11 CTST ca nam