onthicaptoc.com
CHUYÊN ĐỀ: MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC ĐẠI LƯỢNG CƠ BẢN m, V, n
PHẦN A: LÍ THUYẾT
I. MOL
1. Khái niệm
- Cơ sở khái niệm mol: Trong khoa học, người ta quy ước lấy khối lượng của một carbon làm đơn vị khối lượng nguyên tử (amu).
- Khối lượng 1 nguyên tử carbon là 12 amu và khối lượng này rất nhỏ. Người ta tìm ra 12 gam carbon có chứa 6,022x10²³ nguyên tử được gọi là số Avogadro (NA) ®
® Khái niệm: mol là lượng chất của 6,022x10²³ nguyên tử hoặc phân tử của chất đó, tương ứng với 1 mol của nguyên tử hoặc phân tử.
® 1 mol = 6,022x10²³
® 1 mol = 6,022x10²³
Lưu ý: Phân biệt ý nghĩa của 2 cách viết sau:
+ 1 mol H chỉ 1 mol nguyên tử Hydrogen.
+ 1 mol H2  chỉ 1 mol phân tử Hydrogen.
Ví dụ:
- Một mol nguyên tử aluminium là một lượng aluminium có chứa NA nguyên tử Al.
- Một mol phân tử nước là một lượng nước có chứa NA phân tử H2O.
Công thức:
- Công thức tính số mol khi biết số nguyên tử, phân tử: n =  (mol)
- Công thức tính số nguyên tử, phân tử khi biết số mol: A = n.N (nguyên tử hoặc phân tử)
Trong đó:
+ A: số nguyên tử hoặc số phân tử.
+ N: số Avogađro = 6,022.1023
+ n: số mol (mol).
2. Khối lượng mol (M)
- Khối lượng mol (M) của một chất là khối lượng của NA nguyên tử hoặc phân tử chất đó tính theo đơn vị gam/mol.
+ Ví dụ:
+
+
+
- Vậy khối lượng mol (g/mol) và khối lượng nguyên tử hoặc phân tử của chất đó (amu) bằng nhau về trị số, khác về đơn vị đo.
- Gọi n là số mol chất trong m gam. Suy ra khối lượng mol được tính theo công thức
(1)
- Từ (1) ® Công thức tính số mol của chất
- Từ (1) ® Công thức tính số mol của chất
(2)
- Từ (1) ® Công thức tính khối lượng (gam) của chất
(3)
3. Thể tích mol của chất khí (V)
- Thể tích mol của chất khí là thể tích chiếm bởi NA phân tử của chất khí đó và ở cùng điều kiện nhiệt độ và áp suất, hai bình khí có thể tích bằng nhau có cùng số mol khí.
- Ở điều kiện chuẩn (25 °C và 1 bar), 1 mol khí bất kì đều chiếm thể tích là 24,79 lít.
® Thể tích mol của 1 mol khí ở điều kiện chuẩn là V = 24,79 (L).
®Thể tích mol của n mol khí ở điều kiện chuẩn là: V = n.24,79 (L).
4. Công thức chuyển đổi giữa khối lượng, thể tích và mol
4.1 .Chyển đổi giữa khối lượng và số mol
4.2. Chuyển đổi giữa thể tích và số mol V = n.24,79 (lít) => n = (mol)
PHẦN B: BÀI TẬP ĐƯỢC PHÂN DẠNG
Ví dụ 1: Tính số nguyên tử hoặc phân tử trong những lượng chất sau:
a) 0,1 mol phân tử O2
b) 0,5 mol nguyên tử Zn
HDG:
a) 0,1*NA b) 0,5*NA
Ví dụ 2:
a. Tính khối lượng mol của sodium (Na) biết rằng 0,2 mol Na có khối lượng (m) là 4,6 (gam)
b. Tính số mol của 3,6 gam nước (H2O).
c. Tính khối lượng của 0,5 mol calcium.
Hướng dẫn giải
a. Áp dụng công thức
b. Áp dụng công thức
b. Áp dụng công thức
Ví dụ 3:
1. Ở 25 oC và 1 bar, 1,5 mol khí chiếm thể tích bao nhiêu?
2. Một hỗn hợp gồm 0,5 mol khí hydrogen và 1 mol khí oxygen. ở điều kiện chuẩn (25 oC và 1 bar) hỗn hợp khí này có thể tích là bao nhiêu?
3. Tính số mol khí chứa trong bình có thể tích 400 (mL) ở điều kiện chuẩn.
HDG:
1.Điều kiện chuẩn nên V=1,5*24,79=37,185l
2.V=1,5*24,79=37,185l
3.số mol n=0,4/24,79=0,016 mol
Ví du 4: Tính khối lượng( gam ) tương ứng
a) 0,5 mol khí O2 b) 0,2 mol khí CO2
c) 2 mol khí SO2 d) 5 mol khí hiđro
HDG:
a) 0,5*32=16(g)
b) 0,2*44=8,8g
c) 2*64=128g
d) 5*2=10g
Ví dụ 5: Tính khối lượng của :
a) 0,5 mol HNO3.
b) 3,01.1023 phân tử KOH.
c) 5,6 lít (đkc) khí CO2.
HDG:
a) 0,5*63=31,5g
b) 3,01*1023/(6,022*1023)*56=28(g)
c) 5,6/24,79*44=9,9g
Ví dụ 6:
Cho 80 g khí oxygen và 66 g khí carbon dioxide , cả 2 khí đều ở đkc. Nếu trộn 2 khối lượng khí trên với nhau (không có phản ứng xảy ra) thì hỗn hợp khí thu được có thể tích là bao nhiêu?
HDG:
V=((80/32)+(66/44))*24,79=99,16L
Ví dụ 7: 0,1 mol hợp chất A có công thức H2XO4 có khối lượng 9,8 gam. Hãy xác định CTHH của hợp chất A.
HDG:
M=9,8/0,1=98à MX=32 à H2SO4
Ví dụ 8: Hãy tính khối lượng của hỗn hợp khí D gồm: 0,25 mol NO; 0,35 mol CO; 0,45 mol CH4; 0,55 mol O2.
HDG:
m hỗn hợp=0,25*30+0,35*28+0,45*16+0,55*32=42,1g
Ví dụ 9: Công thức hóa học của đường là C12H22O11.
a/ Có bao nhiêu mol nguyên tử C, H, O trong 1,5 mol đường
b/ Tính khối lượng mol phân tử của đường
HDG:
a) Số mol nguyển tử C là 1,5*12*NA
Số mol nguyên tử H là 1,5*22*NA
Số mol nguyên tử O là 1,5*11*NA
b/ Khối lượng mol phân tử đường là 342 (amu)
Ví dụ 10: Trong vỏ Trái Đất nguyên tố hydrogen chiếm 1% theo khối lượng và nguyên tố silicon chiếm 26%. Hỏi số nguyên tử của nguyên tố nào nhiều hơn trong vỏ Trái Đất?
Hướng dẫn: Gọi khối lượng vỏ Trái Đất là a

=> Số nguyên tử H nhiều hơn số nguyên tử Si.
PHẦN C: BÀI TẬP TỪ CÁC ĐỀ THI CHỌN LỌC
Câu 1: (trích từ đề chọn HSG HUYỆN LỤC NGẠN NĂM 2023-2024 ) ...........
Khi nung nóng muối KNO3, chất này bị phân hủy tạo thành KNO2 và khí oxygen (O2). Phản ứng xảy ra theo sơ đồ sau:
KNO3 KNO2 + O2 (1)
a) Tìm hệ số để cân bằng phương trình hóa học của phản ứng trên.
b) Biết hiệu suất phản ứng phân hủy KNO3 là 80%. Tính khối lượng muối KNO3 cần dùng để điều chế 4,958 lít O2 (ở đkc).
Hướng dẫn giải
2KNO3 2KNO2 + O2 (1)
b. , theo phương trình hóa học
- Theo bài H = 80% → Khối lượng của KNO3 cần dùng là
Câu 2: (trích từ đề chọn HSG HUYỆN LỆ THỦY NĂM 2023-2024 )
Tính số gam Fe2(SO4)3 cần lấy để khối lượng nguyên tố oxygen có trong đó bằng khối lượng nguyên tố oxygen có trong 27,2 gam hỗn hợp khí A gồm N2O5 và CO2. Biết tỉ khối của hỗn hợp khí A đối với khí H2 là 34.
Hướng dẫn giải
- Gọi a, b lần lượt là số mol của N2O5 và CO2 trong hh A.
Ta có: mhh = 108a + 44b = 27,2 (g) (1)
- Tỉ khối của hỗn hợp khí A đối với khí H2 là 34
(2)
Từ 1 và 2: a = 0,15; b = 0,25 (mol)
nO (hh) = 0,15 .5 + 0,25.2 = 1,25 (mol)
Theo bài ra ta có:
=>
Câu 3: (trích từ đề chọn HSG HUYỆN TIÊN DU NĂM 2023-2024 )
Đốt cháy hoàn toàn 27,6g hợp chất A theo sơ đồ phản ứng sau:
A + O2 → CO2 + H2O
Sau phản ứng thu được 29,748 lít khí CO2 (điều kiện chuẩn) và 32,4g nước.
a. Hãy cho biết hợp chất A gồm những nguyên tố nào?
b. Tính Khối lượng của các nguyên tố trong A
Hướng dẫn giải
- Theo bài ta có:
A + O2 → CO2 + H2O
- Vì khi đốt A có tạo ra CO2 và H2O gồm 3 nguyên tố C, H, O
→ Trong A có C, H có thể có nguyên tố O.
- ta có:
→ Trong A có các nguyên tố: C, H, O.
Câu 4: (trích từ đề chọn HSG HUYỆN TIÊN DU NĂM 2023-2024 )
1. Khi đốt cháy 22,4 gam Sắt (Iron - Fe) trong bình có chứa 4,958 lit khí oxygen (O2) (điều kiện chuẩn), có phản ứng sau:
Fe (rắn) + O2 (khí) Fe3O4 (rắn)
Sau khi phản ứng xảy ra hoàn toàn, thu được chất rắn A. Tính phần trăm khối lượng mỗi chất trong A?
Hướng dẫn giải
- Ta có:
- Phương trình hóa học:
3Fe (rắn) + 2O2 (khí) Fe3O4 (rắn)
- Ta có: → Fe dư.
- Theo phương trình hóa học ta có:
- Bảo toàn khối lượng:
- Phần trăm theo khối lượng mỗi chất trong A:
Câu 5: (trích từ đề chọn HSG HUYỆN TIÊN ĐỘNG NĂM 2023-2024 )
Hỗn hợp gồm . Biết thành phần % theo khối lượng của nguyên tố nitrogen trong là . Có thể điều chế được nhiều nhất bao nhiêu gam hỗn hợp 3 kim loại từ 52,39 gam hỗn hợp ?
Hướng dẫn giải

- Bảo toàn nguyên tố N, ta có tổng số mol của N trong gốc (mol)
- Áp dụng định luật bảo toàn khối lượng ta có
Câu 6: (trích từ đề chọn HSG TP BẮC GIANG NĂM 2023-2024 )
a. Tính khối lượng từng nguyên tố có trong 37,6 gam Cu(NO3)2.
b. Tính số phân tử, nguyên tử của từng nguyên tố có trong 92,8 gam Fe3O4.
c. Có 17,353 lít hỗn hợp gồm hai khí CO và CO2 đo ở (đkc) với khối lượng là 27,6 gam. Tính thành phần % theo khối lượng mỗi khí trong hỗn hợp.
Hướng giải:
a. Theo bài ta có:
- Trong 1 mol Cu(NO3)2 có 1 mol Cu, 2 mol N, 6 mol O
→ Trong 0,2 mol phân tử Cu(NO3)2 có:
+) 0,2 mol Cu →
+) 2.0,2 mol N →
+) 2.3.0,2 mol O →
b. Tính số phân tử, nguyên tử của từng nguyên tố có trong 92,8 gam Fe3O4.
- Theo bài:
→ Số phân tử Fe3O4:
- Trong 0,4 mol Fe3O4 có:
+ Số nguyên tử Fe:
+ Số nguyên tử O:
c. - Gọi x, y lần lượt là mol của CO và CO2.
- Theo bài ta có:
- Thành phần % theo khối lượng
Câu 7: (trích từ đề chọn HSG TP BẮC GIANG NĂM 2023-2024 )
1. Trộn 1,2395 lít khí CO với 3,7185 lít khí CO2, thể tích các khí đo ở 25°C và 1 bar, thu được hỗn hợp khí A.
a. Tính khối lượng của hỗn hợp khí A.
b. Tính tỉ khối của khí A so với khí Hydrogen.
Hướng dẫn giải
a. Khối lượng của hỗn hợp khí A
b.
→ Tỉ khối của A so với H2:
Câu 8: (trích từ đề chọn HSG HUYỆN LÂM THAO NĂM 2023-2024 )
Đốt cháy hoàn toàn 6,4 gam một hợp chất X trong khí oxygen, người ta chỉ thu được 4,958 lít khí CO2 (đkc) và 7,2 gam nước
a. Hợp chất X gồm những nguyên tố nào?
b. Xác định công thức phân tử của X, biết tỉ khối của X đối với H2 bằng 16
Hướng dẫn giải
a, Đốt cháy X thu được CO2 và H2O nên trong X có các nguyên tố là
C, H có thể có O. (cứ coi như X có cả O để đặt công thức hóa học)
Bảo toàn nguyên tố C:
Bảo toàn nguyên tố H: nH = 2nH2O = 2. = 0,8 mol è mH = 0,8 .1 =0,8 gam
⟹ X có cả Oxi.
⟹ mO = 6,4 – 3,2 = 3,2 (g)
Câu 9: (trích từ đề chọn HSG HUYỆN LÂM THAO NĂM 2023-2024 )
Khử hoàn toàn 19,6 gam hỗn hợp X gồm Fe, FeO, Fe2O3 cần dùng vừa đủ 2,479 lít H2 (đkc). Thu được m gam Iron. Tính m.
Hướng dẫn giải
-
- Phương trình hóa học
Theo phương trình hóa học:
Bảo toàn khối lượng:
Câu 10: (trích từ đề chọn HSG NGUYỄN TẤT THÀNH THANH HÓA NĂM 2023-2024 )
Cho biết từ năm 1750 đến năm 2019, nồng độ CO2 trong khí quyển trái đất tăng từ 280 ppm lên 415 ppm.
a) Tính thể tích CO2 (theo ml) trong 1m3 khí quyển trái đất vào năm 1750 và 2019. Nồng độ CO2 trong khí quyển vào năm 2019 đã tăng bao nhiêu phần trăm so với năm 1750?
b) Theo ước tính, mỗi ppm CO2 tăng thêm trong khí quyển làm nhiệt độ trái đất tăng khoảng 0,01 0C. Ước tính xem nhiệt độ trái đất tăng bao nhiêu độ từ năm 1750 tới năm 2019?
Cho biết 1 ppm = một phần triệu; nếu nồng độ một khí quyển là a ppm thì trong 1 triệu phần thể tích khí quyển sẽ có a phần thể tích khí đó.
Hướng dẫn giải
1 m3 khí quyển trái đất vào năm 1750 có ml CO2.
1 m3 khí quyển trái đất vào năm 2019 có ml CO2.
Nồng độ CO2 trong khí quyển vào năm 2019 đã tăng so với năm 1750:
Câu 11: (trích từ đề chọn HSG NGUYỄN TẤT THÀNH THANH HÓA NĂM 2023-2024)
Copper(II) sulfate có trong thành phần của một số thuốc diệt nấm, trừ sâu và diệt cỏ cho cây trồng. Copper(II) sulfate được tạo thành từ các nguyên tố Cu, S, O và có khối lượng phân tử là 160 amu. Phần trăm khối lượng của các nguyên tố Cu, S và O trong copper(II) sulfate lần lượt là: 40%, 20%, 40%. Hãy xác định công thức hoá học của copper(II) sulfate. Cho biết 1 mol phân tử của hợp chất có bao nhiêu nguyên tử của mỗi nguyên tố.
Hướng dẫn giải
CuxSyOz
Có tỉ lệ: x: y:z = = 1:1:4
Công thức đơn giản: CuSO4; Khối lượng phân tử hợp chất là 160 amu
Vậy CTPT của Copper(II) sulfate là CuSO4.
1mol phân tử CuSO4 có 6,022.1023 nguyên tử Cu, 1.6,022.1023 nguyên tử S, 4.6,022.1023 nguyên tử O.
Câu 12: (trích từ đề chọn HSG THCS TÔ HIỆU NĂM 2023-2024 )
Cho số Avogadro có giá trị là 6,022.1023
1. Tính số mol của 32 gam copper (Cu) và cho biết đó là khối lượng của bao nhiêu nguyên tử copper?
2. Phải lấy bao nhiêu gam nitrogen để có số nguyên tử nitrogen đúng bằng số nguyên tử copper ở trên?
Hướng dẫn giải
1. nCu = = 0,5 mol
Số nguyên tử Cu = 0,5. 6,022.1023 = 3,011. 1023
2. Số nguyên tử N = số nguyên tử Cu
nN = nCu= 0,5 mol
mN = 0,5.14 = 7 gam
Câu 13: (trích từ đề chọn THCS TÔ HIỆU NĂM 2023-2024 )
Copper (II) sulfate có trong thành phần của 1 số thuốc diệt nấm, trừ sâu và diệt cỏ cho cây trồng. Copper (II) sulfate được tạo thành từ các nguyên tố Cu, S, O và có khối lượng phân tử là 160 amu. Phần trăm khối lượng của các nguyên tố Cu, S, O trong copper (II) sulfate lần lượt là 40%, 20%, 40%. Hãy xác định công thức hóa học của copper (II) sulfate. Cho biết 1 mol phân tử của hợp chất có bao nhiêu mol nguyên tử của mỗi nguyên tố?
Hướng dẫn giải
Gọi CTHH của hợp chất là CuxSyOz
Ta có:
Vậy CTHH của hợp chất là CuSO4
1 mol CuSO4 chứa
Câu 14: (trích từ đề chọn HSG NGUYỄN TẤT THÀNH NĂM 2023-2024 )
Hydrogen sulfide (H2S) là một chất khí không màu, mùi trứng thối, độc. Theo tài liệu của Cơ quan Quản lí an toàn và sức khỏe Hoa Kì, nồng độ H2S khoảng 100 ppm gây kích thích màng phổi. Nồng độ khoảng 400 – 700 ppm, H2S gây nguy hiểm đến tính mạng chỉ trong 30 phút. Nồng độ trên 800 ppm gây mất ý thức và nguy cơ làm tử vong ngay lập tức.
Một gian phòng trống (250C; 1 bar) có kích thước 3m x 4m x 6m bị nhiễm 10 gam khí H2S. Tính nồng độ của H2S trong gian phòng trên. Đánh giá mức độ độc hại của H2S trong trường hợp này. Biết nồng độ ppm của H2S trong không khí là số lít khí H2S có trong 1.106 lít không khí.
Hướng dẫn giải
Thể tích khí H2S có trong 1.106 L là:
Vậy, nồng độ của H2S trong gian phòng là là 101,38 ppm nên gây kích thích màng phổi.
Câu 15: (trích từ đề chọn HSG THCS LÊ THÁNH TÔNG NĂM 2023-2024 )
Cho hỗn hợp khí X gồm: 2,479 lit SO2; 4,8 gam CH4; 6,022.1022 phân tử N2
a. Tính khối lượng, thể tích của hỗn hợp khí X (đo ở đkc)
b. Hỗn hợp khí X nặng hay nhẹ hơn không khí bao nhiêu lần?
Hướng dẫn giải
nSO2 = 2,479/24,79 = 0,1mol; nCH4 = 4,8/16 = 0,3mol;
nN2 = (6,022.1022/6,022.1023) = 0,1mol
a. mhhX = 0,1.64+4,8+0,1.28 = 14g
VhhX = (0,1+0,3+0,1).24,79 = 12,395lit
b.
nên hhX nhẹ hơn KK
Câu 16: (trích từ đề chọn HSG THCS NGUYỄN TẤT THÀNH NĂM 2023-2024 )
2. Phân hủy 24,5 gam một hợp chất thu được 0,2mol KCl và 7,437 lit khí oxygen (đkc)
a. Hợp chất trên được tạo nên từ những nguyên tố hóa học nào? Vì sao?
b. Tìm công thức hóa học của hợp chất biết công thức đơn giản của hợp chất cũng là công thức hóa học.
Hướng dẫn giải
Phân hủy một hợp chất thu được KCl và khí O2 nên hợp chất được tạo nên từ 3 nguyên tố hóa học: K, Cl, O
Bảo toàn mol các nguyên tố trong hợp chất:
nK = nCl = nKCl = 0,2mol; nO = 2nO2 = 2 (7,437/24,79) = 0,6mol
Tỉ lệ mol: nK : nCl : nO = 0,2:0,2:0,6 = 1:1:3
Do công thức đơn giản của hợp chất cũng là công thức hóa học nên CTHH cần tìm của hợp chất là KClO3
Câu 17: (trích từ đề chọn HSG HUYỆN NGA SƠN NĂM 2023-2024 )
a, Tính số mol của 13 gam Zn và đó là khối lượng của bao nhiêu nguyên tử Zn?
b, Phải lấy bao nhiêu gam Cu để có số nguyên tử đúng bằng nguyên tử Zn ở trên?
Hướng dẫn giải
a) Ta có :
Þ Số nguyên tử Zn = 0,2 . 6.1023 = 1,2.1023
b) Số nguyên tử Cu = số nguyên tử Zn = 1,2.1023
Þ
Þ mCu = 0,2 . 64 = 12,8 gam
Câu 18: (trích từ đề chọn HSG HUYỆN NGA SƠN NĂM 2023-2024 )
Trộn 1,2395 lít khí CO với 3,7185 lít khí CO2 (đktc) thu được hỗn hợp khí A.
a, Tính khối lượng của hỗn hợp khí A
b, Tính tỉ khối của khí A so với khí hidro.
Hướng dẫn giải
a) Tính khối lượng của hỗn hợp khí A
nCO = 1,2395 : 24,79 = 0,05 mol mCO = 0,05 . 28 = 1,4 (gam)
nCO2 = 3,7185 :24,79= 0,15 mol mCO2 = 0,15 . 44 = 6,6 (gam)
mA = 1,4 + 6,6 = 8 (gam)
b )Tính tỉ khối của khí A so với H2:
MA =
dA/H2 =
Câu 19: (trích từ đề chọn HSG TRÀ BÌNH NĂM 2023-2024 )
Hòa tan hoàn toàn một lá Zinc vào dung dịch hydrochloric acid (HCl) sau phản ứng thu được muối Zinc chloride và 4,958 lít khí Hydrogen.
a) Viết phương trình phản ứng.
b) Tính khối lượng hydrochloric acid đã dùng.
c) Tính khối lượng Zinc chloride sinh ra sau phản ứng.
d) Nếu hiệu suất của phản ứng là H = 80%. Tính khối lượng Zinc ban đầu.
Hướng dẫn giải
a
Phương trình phản ứng: Zn + 2HCl → ZnCl2 + H2 
b
mol
Theo PTPƯ: mol
gam
c
Theo PTPƯ: mol
gam
d
Theo PTPƯ: mol
mZn thực tế thu được sau phản ứng là: 0,2.65 = 13 gam
Khối lượng Zn cần dùng là:

gam
Câu 20: (trích từ đề chọn HSG QUẢNG NINH NĂM 2023-2024 )
Đốt cháy hoàn toàn 0,3g chất A chứa các nguyên tố C, H, O ta thu được 0,2479 lít khí CO2 (đkc) và 0,18g H2O. Tỷ khối hơi của A so với H2 là 30. Xác định công thức phân tử của A.
Hướng dẫn giải
- Ta có:
- Gọi công thức hóa học của A là CxHyOz
- ta có:
→ CTHH đơn giản nhất của A là: (CH2O)n.
- Theo bài:
→ CTHH của A là C2H4O2
onthicaptoc.com

onthicaptoc.com Chuyen De 5 MOI QUAN HE mnV