onthicaptoc.com
I. ĐINH NGHĨA, PHÂN LOẠI:
1. Định nghĩa:
Ancol là những hợp chất hữu cơ trong phân tử có nhóm hiđroxyl –OH liên kết trực tiếp với nguyên tử cacbon no.*
Ví dụ:                     
+ CH3OH, CH3CH2OH…
+ CH2 = CH- CH2 – OH…
2. Phân loại:
Cơ Sở phân loại →
          ↓
Số lượng nhóm -OH
Một nhóm OH
Nhiều nhóm OH
Gốc hiđrocacbon
( hở, vòng)
No , mạch hở
a) Ancol no, đơn chức, mạch hở.
CnH2n+1OH
e) Ancol no, mạch hở, đa chức
 CnH2n+2-x(OH)x
không no, mạch hở
b) Ancol không no, đơn chức,  mạch hở(1lk đôi)
CnH2n-1OH
 
Thơm
c) Ancol thơm, đơn chức.
 
No (vòng)
d) Ancol vòng no, đơn chức.
 
Trong số các ancol trên, có:
Bậc ancol
* Ancol bậc 1:  là ancol có nhóm -OH liên kết với cacbon  bậc 1.
* Ancol bậc 2:  là ancol có nhóm -OH liên kết với cacbon bậc  2.
* Ancol bậc 3:  là ancol có nhóm -OH liên kết với cacbon bậc  3.
* Không có ancol bậc 4.
 
II . ĐỒNG PHÂN, DANH PHÁP:
1. Đồng phân:  Có 3 loại:
1. ĐP vị trí nhóm chức
ĐP rượu có OH
2. ĐP mạch cacbon
3. ĐP nhóm chức.
ĐP ete có –O-
Chỉ xét đồng phân ancol.
Thí dụ: các đồng phân rượu của C4H9OH là:
 CH3 –CH2 – CH2 – CH2OH      (1)
CH3 –CH2 – CH – CH3             (2)
                     |  
OH
CH3 –CH – CH– OH                (3)
        |
      CH3 
          OH
           |
  CH3 –C – CH3    (4)
           |
         CH3
2.Danh pháp:
a) Tên thông thường:
Qui tắc: Ancol +tên gốc ankyl +ic
Thí dụ:
CH3OH : Ancol metylic
        CH3
           |
  CH3 –C – OH      Ancol ter - butylic
           |
         CH3
 
CH3-CH2-CH-OH           Ancol sec-butylic
                 |
               CH3
CH2 = CH–CHOH     Ancol alylic
HOCH2 – CH2 OH    Etilen glicol ….
CH2OH–CHOH–CH2OH  glixerol   
b) Tên thay thế:  
 Các bước:
* Chọn mạch chính dài nhất chứa OH
* Đánh số thứ tự ưu tiên phía có OH gần nhất.
Qui tắc:
 Tên hiđrocacbon tương ứng với mạch chính +số chỉ vị trí OH+ OL
III. TÍNH CHẤT VẬT LÍ :  (SGK).
1) Khái niệm về liên kết hiđro.
- Liên kết giữa nguyên tử H mang một phần điện tích dương của nhóm –OH này khi ở gần nguyên tử  O mang một phần điện tích âm của nhóm –OH kia tạo thành một liên kết yếu gọi là liên kết hiđro:
Thí dụ:                                   
- Liên kết hiđro giữa các phân tử ancol:
2) Ảnh hưởng của liên kết hiđro đến tính chất vật lí.( của ancol)
- Tan nhiều trong nước.
- Có nhiệt độ sôi cao hơn các hiđrocacbon có cùng M với rượu.
IV. ĐIỀU CHẾ:
1. Phương pháp tổng hợp:
+ Anken hợp nước ( có xt)
CnH2n + H2O  →CnH2n+1 OH
Thí dụ :
 C2H4 + H2O → C2H5OH
+ Thuỷ phân dẫn xuất halogen
 R-X + NaOH → ROH + NaX
Thí dụ:
CH3Cl + NaOH → CH3OH+ NaCl
 2. Phương pháp sinh hoá: ( SGK)
 Từ tinh bột :
(C6H10O5)n + nH2O→   nC6H12O6
Tinh bột                                Glucozơ
C6H12O6 → 2C2H5OH + 2CO2
V. Ứng dụng
 VI. TÍNH CHẤT HOÁ HỌC:
- Do phân cực của các liên kết  các phản ứng hoá học của ancol xảy ra chủ yếu ở nhóm chức OH:
Đó là:
 *  Phản ứng thế nguyên tử H ở nhóm OH
*  Phản ứng thế  nhóm OH
*  Phản ứng tách  nhóm OH cùng với H trong gốc hiđrocacbon(loại H2O).
 1. Phản ứng thế  H của nhóm OH:
a) Tính chất chung của ancol:
- Tác dụng với kim loại kiềm ( Na, K)
Tổng quát:     
CnH2n+1OH +Na →  CnH2n+1 ONa +1/2H2
- Các ancol + NaOH → hầu như không phản ứng.
b) Tính chất đặc trưng của glixerol:
 Dùng phản ứng này để phân biệt ancol đơn chức với ancol đa chức (có nhóm OH liền kề).
           2C3H5 (OH)3 + Cu(OH)2 → [C3H5 (OH)2O]2Cu  + 2H2O
                                 Màu xanh        Đồng (II) glixerat
                                                                Màu xanh lam
2. Phản ứng thế nhóm OH:
a) Phản ứng với axit vô cơ:
TQ:  R-OH + HA (đặc) →  R –A + H2O
b) Phản ứng với ancol ( →  tạo ete)
TQ:    
R -OH + H  -O-R’ →R – O – R’ + H2O
Thí dụ:
C2H5OH+ C2H5OH →C2H5OC2H5 + H2O
 3. Phản ứng tách nước:  Từ một phân tử rượu (tạo anken)
Đối với các ancol no, đơn chức, mạch hở (đk tương tự):              CnH2n +1OH  → CnH2n + H2O
4. Phản ứng oxi hóa
a. Phản ứng oxi hóa không hoàn toàn