SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KỲ THI TUYỂN SINH LỚP 10 THPT
THÀNH PHỐ CẦN THƠ NĂM HỌC 2015 – 2016
Khóa ngày: 08/6/2015
ĐỀ CHÍNH THỨC
MÔN: NGỮ VĂN
(Đề thi gồm 01 trang) Thời gian làm bài: 120 phút (không kể thời gian phát đề).
I. PHẦN ĐỌC HIỂU (2,0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu bên dưới:
“...Ông lão ôm khít thằng bé vào lòng, một lúc lâu ông lại hỏi:
– À, thầy hỏi con nhé. Thế con ủng hộ ai?
Thằng bé giơ tay lên, mạnh bạo và rành rọt:
– Ủng hộ cụ Hồ Chí Minh muôn năm!
Nước mắt ông lão giàn ra, chảy ròng ròng trên hai má. Ông nói thủ thỉ:
– Ừ đúng rồi, ủng hộ Cụ Hồ con nhỉ.
Maấy hôm nay ru rú ở xó nhà, những lúc buồn khổ quá chẳng biết nói cùng ai, ông lão lại thủ
thỉ với con như vậy. Ông nói như để ngỏ lòng mình, như để mình lại minh oan cho mình nữa.
Anh em đồng chí biết cho bố con ông.
Cụ Hồ trên đầu trên cổ xét soi cho bố con ông.
Cái lòng bố con ông là như thế đấy, có bao giờ dám đơn sai. Chết thì chết có bao giờ dám đơn
sai. Mỗi lần nói ra được đôi câu như vậy nỗi khổ trong lòng ông cũng vợi đi được đôi phần” .
( Làng – Kim Lân
Ngữ văn 9, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2014, tr.170)
Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt được tác giả sử dụng trong đoạn trích trên. (0,5 điểm)
Câu 2. Nêu nội dung chính của đoạn trích trên. (0,5 điểm)
Câu 3. Xác định và nêu tác dụng của biện pháp tu từ trong những câu sau: “Anh em đồng chí
biết cho bố con ông. Cụ Hồ trên đầu trên cổ xét soi cho bố con ông. Cái lòng bố con ông là như thế
đấy, có bao giờ dám đơn sai. Chết thì chết có bao giờ dám đơn sai.” ? (1,0 điểm)
II. PHẦN LÀM VĂN: (8,0 điểm)
Câu 1: (3,0 điểm)
Có ý kiến cho rằng: Trước bộ óc vĩ đại, tôi cúi đầu. Trước trái tim vĩ đại, tôi quỳ gối. Hãy viết
bài văn trình bày suy nghĩ của em về ý kiến trên.
Câu 2: (5,0 điểm)
Cảm nhận của em về đoạn thơ sau:
“Ta làm con chim hót
Ta làm một cành hoa
Ta nhập vào hòa ca
Một nốt trầm xao xuyến.
Một mùa xuân nho nhỏ
Lặng lẽ dâng cho đời
Dù là tuổi hai mươi
Dù là khi tóc bạc.”
(Mùa xuân nho nhỏ – Thanh Hải
Ngữ văn 9, Tập hai, NXB Giáo dục – 2014, tr. 56)
--- HẾT ---
Thí sinh không được sử dụng tài liệu. Giám thị không giải thích gì thêm.
Họ và tên thí sinh:…………………. Số báo danh:…………………….
Chữ kí của giám thị 1:……………… Chữ kí của giám thị 2:…………..
SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO KỲ THI TUYỂN SINH LỚP 10 THPT
THÀNH PHỐ CẦN THƠ Năm học 2015 – 2016
Khóa ngày: 8/6/2015
HƯỚNG DẪN CHẤM MÔN NGỮ VĂN
A. HƯỚNG DẪN CHUNG
- Giám khảo cần nắm vững yêu cầu của hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làm của
thí sinh, tránh cách chấm đếm ý cho điểm.
- Do đặc trưng của bộ môn Ngữ văn nên giám khảo cần chủ động, linh hoạt trong việc vận
dụng đáp án và thang điểm; khuyến khích những bài viết có cảm xúc và sáng tạo.
- Nếu thí sinh làm bài theo cách riêng nhưng đáp ứng được yêu cầu cơ bản, giám khảo vẫn
cho đủ điểm.
- Việc chi tiết hóa điểm số của các ý (nếu có) phải đảm bảo không sai lệch với tổng điểm
của mỗi ý và được thống nhất trong Hội đồng chấm thi.
- Điểm toàn bài đạt được vẫn giữ nguyên, không thực hiện việc làm tròn số.
B. ĐÁP ÁN VÀ THANG ĐIỂM
Nội dung
Phần Câu/
ý
Đọc đoạn trích và thực hiện các yêu cầu:
2,0đ
Yêu cầu chung
- Câu này kiểm tra năng lực đọc hiểu văn bản của thí sinh, đòi hỏi thí sinh phải
huy động kiến thức và kĩ năng đọc hiểu một văn bản.
- Đề không yêu cầu đọc hiểu mọi phương diện của văn bản, chỉ kiểm tra một số
khía cạnh. Cảm nhận của thí sinh có thể phong phú nhưng cần nắm bắt được
các phương thức biểu đạt, nội dung văn bản, biện pháp tu từ và nêu tác dụng
của chúng.
Yêu cầu cụ thể
Đọc
hiểu
Các phương thức biểu đạt được sử dụng trong đoạn trích: tự sự (kể), miêu tả,
Câu 0,5đ
biểu cảm.
1
Nội dung đoạn trích: bộc lộ tâm trạng chân thành và nỗi lòng sâu xa, bền chặt, 0,5đ
Câu
2 của ông Hai với quê hương, đất nước và cách mạng.
Biện pháp tu từ và tác dụng:
1,0đ
Câu
- Điệp từ, điệp ngữ.
3
- Tác dụng:
+ Thể hiện sự trăn trở, sự dồn nén và bế tắc trong tâm trạng ông Hai.
+ Tình yêu sâu nặng, bền chặt và thiêng liêng của ông Hai với làng Chợ
Dầu, với quê hương và cách mạng.
Hãy viết bài văn trình bày suy nghĩ của em về một ý kiến.
Làm 3,0đ
Câu
văn
1
Yêu cầu chung
- Câu hỏi này nhằm kiểm tra năng lực viết bài nghị luận xã hội của thí sinh, đòi
hỏi thí sinh phải huy động những kiến thức về đời sống xã hội, kĩ năng tạo lập
văn bản và khả năng bày tỏ suy nghĩ của mình để làm bài.
- Thí sinh có thể làm bài theo nhiều cách khác nhau, nhưng phải có lí lẽ và căn
cứ xác đáng; được tự do bày tỏ suy nghĩ, quan điểm, thái độ của mình trước
một vấn đề tư tưởng đạo lý. Mỗi thí sinh có quan điểm riêng nhưng phải có một
cách nhìn đúng đắn, toàn diện, phù hợp với chuẩn mực đạo đức xã hội; suy
nghĩ, hành động phải chân thành, nghiêm túc. Thí sinh có thể trình bày theo
nhiều cách.
Yêu cầu cụ thể
Giới thiệu vấn đề cần nghị luận.
0,5đ
ý 1
Giải thích ý kiến:
ý 2 0,5đ
- Ý kiến trên bộc lộ sự ngưỡng mộ trước trí tuệ và lòng nhân hậu của con người.
- Ý kiến trên ca ngợi sức mạnh của lòng nhân hậu, tình thương.
ý 3
Bàn luận
1,5đ
- Vai trò của trí tuệ trong cuộc sống của con người: Sự hiểu biết, thông minh sẽ
giúp con người nhìn nhận, đánh giá, giải quyết mọi việc một cách sáng suốt,
nhanh nhạy, đúng đắn. (Cần chọn dẫn chứng từ thực tế để chứng minh và phân
tích)
- Vai trò của lòng nhân hậu, tình thương trong cuộc sống con người: lòng nhân
hậu khiến con người sống biết yêu thương, đồng cảm, sẻ chia, giúp con người
gần gũi nhau hơn, chan hoà, thân ái. (Cần chọn dẫn chứng từ thực tế để chứng
minh và phân tích)
- Hai phẩm chất trên của con người đều rất đáng quý, đáng ngưỡng mộ. Ở đây,
vai trò, sức mạnh của lòng nhân hậu, tình yêu thương được đề cao.
- Cần thấy: Mối quan hệ giữa trí tuệ và lòng nhân hậu, giữa tài và đức trong con
người là mối quan hệ bền chặt, luôn song song tồn tại.
Học sinh có thể liên hệ: “Có tài mà không có đức là người vô dụng. Có đức
mà không có tài thì làm việc gì cũng khó” (Hồ Chí Minh)
- Phản đề:
+ Phê phán những kẻ không đức, kém tài.
+ Phê phán tuổi trẻ ham chơi không rèn luyện tài và đức.
Lưu ý:
Nếu thí sinh có những suy nghĩ, kiến giải riêng mà hợp lí thì vẫn được chấp
nhận.
Bài học nhận thức và hành động
ý 4 0,5đ
- Trí tuệ và lòng nhân hậu là hai phẩm chất đáng quý của con người.
- Rèn luyện tài và đức là việc làm thiết thực thường xuyên của mỗi con người
và nhất là học sinh còn ngồi trên nghế nhà trường.
Cảm nhận của em về đoạn thơ trong bài “ Mùa xuân nho nhỏ” của Thanh Hải
5,0đ
Câu
2
Yêu cầu chung
- Câu hỏi này kiểm tra năng lực viết bài nghị luận văn học của thí sinh, đòi hỏi
thí sinh phải huy động kiến thức về cách phân tích và cảm nhận một đoạn thơ,
kĩ năng tạo lập văn bản và khả năng cảm thụ văn chương của mình để làm bài.
- Thí sinh có thể phân tích và cảm nhận theo những cách khác nhau, nhưng phải
có lí lẽ, có căn cứ xác đáng, không được thoát li văn bản.
Yêu cầu cụ thể
Giới thiệu tác giả Thanh Hải, tác phẩm.
ý 1 0,5đ
Nội dung:
ý 2 2,0đ
Khát vọng sống của nhà thơ:
- Ước nguyện làm một mùa xuân nho nhỏ, cống hiến phần tốt đẹp, dù nhỏ bé
của mình cho mùa xuân đất nước, cho cuộc đời chung. Trong cái lớn lao của
mùa xuân, của cuộc đời, nhà thơ xin góp mình làm con chim hót, một cành hoa,
một nốt trầm xao xuyến…
Ý thơ thể hiện một khát vọng sống có ích, đề cao mối quan hệ bền chặt giữa
cá nhân và xã hội.
- Sự dâng hiến thầm lặng, dù là khi tuổi trẻ, dù là khi tuổi về già. Phải chăng
đây là một ước mong thật giản dị và cảm động: nhà thơ muốn mình là “Một
mùa xuân nho nhỏ” góp phần vào mùa xuân bao la vô tận của cuộc đời, của
mỗi người. Nhà thơ ao ước: dầu đã đi quá tuổi xuân của đời mình, vẫn được
làm mùa xuân nho nhỏ trong cái mùa xuân lớn lao ấy.
Ý thơ thể hiện khát vọng, mong muốn được sống có ý nghĩa, có ích cho đời.
ý 3 Nghệ thuật: 1,5đ
- Thanh Hải đã lựa chọn một số yếu tố nghệ thuật đặc sắc để bày tỏ một lẽ sống,
biểu lộ tâm niệm chân thành, tha thiết đối với đất nước và nhân dân: thể thơ
năm chữ; các động từ làm, nhập vào; các điệp ngữ ta làm, dù là; phép liệt kê;
những hình ảnh: con chim, cành hoa, nốt nhạc trầm xao xuyến …
- Cách sử dụng ngôn từ của Thanh Hải rất chính xác, tinh tế và gợi cảm: nho
nhỏ, lặng lẽ, dâng cho, dù là,...
- Hình ảnh ẩn dụ một mùa xuân nho nhỏ biểu lộ một cuộc đời đáng yêu, một lẽ
sống cao đẹp; cặp từ láy nho nhỏ và lặng lẽ diễn tả một thái độ chân thành, một
đức tính khiêm tốn của con người.
Đánh giá chung
1,0đ
Có thể nói, với hai khổ thơ trong bài “Mùa xuân nho nhỏ” của Thanh Hải đã
để lại cho đời một tấm lòng thật đáng trân trọng. Đây là mùa xuân của lòng
người, xuân của niềm vui. Nó là một “nốt trầm” bởi nó giản dị, ngân vang mà
lắng đọng như một lời nhắn nhủ bên tai, làm cho lòng ta xúc động,...
Lưu ý:
-Trong quá trình làm bài, thí sinh không được tách rời nội dung và nghệ thuật
của đoạn thơ. Nếu phân tích nội dung trước, sau đó phân tích nghệ thuật thì bài
văn tối đa chỉ được 2,5đ.
TỔNG Chỉ cho điểm tối đa khi thí sinh đạt được cả yêu cầu về kĩ năng và kiến thức. 10,0đ
ĐIỂM
KHUNG MA TRẬN ĐỀ THI TUYỂN SINH LỚP 10 THPT
(Bảng mô tả các tiêu chí của đề thi)
Năm học 2015 – 2016
MÔN: NGỮ VĂN
Mức độ Nhận biết Thông hiểu Vận dụng
Vdụng Vdụng
Tên chủ đề Cộng
thấp cao
1. Đọc hiểu :
Làng – Kim Lân
Câu 1 Xác định phương
thức biểu đạt
được tác giả sử
dụng trong đoạn
trích
Câu 2 Nêu nội dung
chính của đoạn
trích trên
Câu 3 Xác định và nêu
tác dụng của biện
pháp tu từ
- Số câu: 1 câu 2 câu 3 câu
- Số điểm: 0,5 điểm 1,5 điểm 2 điểm
- Tỉ lệ: % 5% 15% 20%
II. Phần làm văn:
Câu1 : - Biết vận dụng
Nghị luận xã hội. kiến thức để viết
bài nghị luận xã
hội nhằm bộc lộ
những suy nghĩ
của mình về một
vấn đề tư tưởng
đạo lí.
Câu2: - Biết vận dụng
Nghị luận văn kiến thức kĩ năng
học. để viểt bài nghị
luận văn học cảm
nhận và phân tích
một đoạn thơ
trong bài Mùa
xuân nho nhỏ của
nhà thơ Thanh Hải.
- Số câu: 2 2
- Số điểm: 8 điểm 8 điểm
- Tỉ lệ: % 80% 80%
Tổng cộng 5% 15% 0% 80% 100%

onthicaptoc.com Đề thi vào lớp 10 môn Văn năm 2015 2016 sở Cần Thơ có đáp án