TRƯỜNG THPT YÊN HÒA ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP GIỮA HỌC KỲ I
BỘ MÔN: NGỮ VĂN NĂM HỌC 2021 - 2022
MÔN: NGỮ VĂN, KHỐI 12
PHẦN A: KIẾN THỨC ÔN TẬP
I. VĂN BẢN
1. Khái quát văn học Việt Nam từ Cách mạng tháng 8 năm 1945 đến hết thế kỉ XX
2. Tuyên ngôn độc lập - Hồ Chí Minh
3. Tây Tiến - Quang Dũng
4. Việt Bắc (trích) - Tố Hữu
II. TIẾNG VIỆT VÀ LÀM VĂN
1. Các biện pháp tu từ, phương thức biểu đạt, phong cách ngôn ngữ đã học
2. Các thao tác lập luận
3. Nghị luận về một bài thơ, đoạn thơ
4. Nghị luận về một ý kiến bàn về văn học.
PHẦN II. KĨ NĂNG
1. Kĩ năng làm bài đọc hiểu
2. Kĩ năng cảm nhận/phân tích tác phẩm, đoạn trích …..
PHẦN B: KẾT CẤU ĐỀ (Thời gian: 120 phút)
Phần I: Đọc hiểu (3.0 điểm)
Phần II: Làm văn (7.0 điểm)
Câu 1: Nghị luận xã hội (2.0 điểm)
Câu 2: Nghị luận văn học (5.0 điểm)
Chúc các em ôn tập tốt và thi đạt kết quả cao!
1
TUYÊN NGÔN ĐỘC LẬP
- Hồ Chí Minh -
A. KIẾN THỨC CẦN NHỚ
I. Tác giả Hồ Chí Minh
1. Cuộc đời
2. Sự nghiệp văn học: Vị trí, phong cách, các tác phẩm tiêu biểu…
II. Tác phẩm “Tuyên ngôn Độc lập”
1. Hoàn cảnh sáng tác, xuất xứ, thể loại, đối tượng, mục đích…
2. Học thuộc các dẫn chứng cơ bản, nắm được bố cục tác phẩm, khái quát nội dung,
nghệ thuật đặc sắc
3. Các vấn đề trọng tâm cần lưu ý
3.1. Nội dung:
a. Nguyên lý chung của bản “Tuyên ngôn Độc lập” (từ đầu đến không ai chối cãi được.).
- Cơ sở pháp lí của bản tuyên ngôn
- Ý nghĩa việc trích dẫn hai bản tuyên ngôn của Pháp, Mỹ
b. Cơ sở thực tiễn:
- Tố cáo tội ác của thực dân Pháp
- Khẳng định thực tế lịch sử nhân dân ta đã nổi dậy giành chính quyền và lập nên nước
Việt Nam dân chủ cộng hoà (từ Thế mà… phải được độc lập.).
c. Lời tuyên bố độc lập và ý chí bảo vệ nền độc lập của dân tộc.
3.2 Nghệ thuật
- Kết cấu chặt chẽ, lập luận đanh thép
- Dẫn chứng thuyết phục, ngôn ngữ giàu tính luận chiến
- Giọng điệu linh hoạt
B. ĐỀ THAM KHẢO
1. Đề số 1
Phân tích giá trị lịch sử và giá trị văn chương của bản “Tuyên ngôn độc lập” (Hồ
Chí Minh).
2. Đề số 2
Anh chị hãy phân tích quan điểm sáng tác văn học của Hồ Chí Minh qua đoạn
trích trong bản “Tuyên ngôn Độc lập”:
“Thế mà hơn 80 năm nay, bọn thực dân Pháp lợi dụng lá cờ tự do, bình đẳng,
bác ái…chứ không phải từ tay Pháp”
(Trích SGK Ngữ văn 12 tập 1- NXB Giáo dục Việt Nam 2016)
3. Đề số 3
“Pháp chạy, Nhật hàng, vua Bảo Đại thoái vị.…để giữ vững quyền tự do độc lập
ấy”.
(Trích SGK Ngữ văn 12 tập 1- NXB Giáo dục Việt Nam 2016)
Anh/chị hãy phân tích đoạn trích trên. Từ đó nhận xét về nghệ thuật viết văn
chính luận của Hồ Chí Minh trong bản “Tuyên ngôn độc lập”
C. ĐỀ MINH HỌA
2
I. ĐỌC – HIỂU (3.0 điểm)
Đọc đoạn trích sau:
(1) Giấc mơ của anh hề
Thấy mình thành triệu phú
Ác-lơ-canh nghèo khổ
Nằm mỉm cười sau tấm màn nhung.
Giấc mơ người hát xẩm nhục nhằn
Thức dậy giữa lâu đài rực rỡ
Thằng bé mồ côi lạnh giá
Thấy trong tay chiếc bánh khổng lồ
Trên đá lạnh người tù
Gặp bầy chim cánh trắng
Kẻ u tối suốt đời cúi mặt
Bỗng thảnh thơi đứng dưới mặt trời.
(2) Giấc mơ đêm cứu vớt cho ngày
Trong hư ảo người sống phần thực nhất
Cái không thể nào tới được
Đã giục con người
Vươn đến những điều đạt tới
Những giấc mơ êm đềm
Những giấc mơ nổi loạn
Như cánh chim vẫy gọi những bàn tay.
(3) Đời sống là bờ
Những giấc mơ là biển
Bờ không còn nếu chẳng có khơi xa....
(Trích Giấc mơ của anh hề - Lưu Quang Vũ)
Câu 1: Phương thức biểu đạt được tác giả sử dụng trong đoạn thơ trên là gì?
Câu 2: Hãy chỉ ra những giấc mơ được tác giả đề cấp đến trong đoạn thơ (1)?
Câu 3: Anh/Chị hiểu nội dung các dòng thơ sau như thế nào?
Giấc mơ đêm cứu vớt cho ngày
Trong hư ảo người sống phần thực nhất
Câu 4: Anh/chị có đồng tình với tác giả khi ông cho rằng:
Đời sống là bờ
Những giấc mơ là biển
Bờ không còn nếu chẳng có khơi xa…
Lý giải vì sao?
II. LÀM VĂN (7.0 điểm)
Câu 1. (2.0 điểm) Từ văn bản đọc hiểu, anh/chị viết đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình
bày: vai trò của giấc mơ vẫy gọi con người.
Câu 2. (5.0 điểm)
Mở đầu bản “Tuyên ngôn độc lập” - Hồ Chí Minh viết:
Hỡi đồng bào cả nước,
“Tất cả mọi người đều sinh ra có quyền bình đẳng. Tạo hóa cho họ những quyền
không ai có thể xâm phạm được; trong những quyền ấy, có quyền được sống, quyền tự
do và quyền mưu cầu hạnh phúc.
3
Lời bất hủ ấy ở trong bản Tuyên ngôn Độc lập năm 1776 của nước Mỹ. Suy rộng
ra, câu ấy có nghĩa là: tất cả các dân tộc trên thế giới đều sinh ra bình đẳng, dân tộc nào
cũng có quyền sống, quyền sung sướng và quyền tự do.
Bản Tuyên ngôn Nhân quyền và Dân quyền của Cách mạng Pháp năm 1791 cũng
nói:
“Người ta sinh ra tự do và bình đẳng về quyền lợi; và phải luôn luôn được tự do
và bình đẳng về quyền lợi.”
Đó là những lẽ phải không ai chối cãi đượ”c.
(Trích SGK Ngữ văn 12 tập 1- NXB Giáo dục Việt Nam 2016)
Anh chị hãy phân tích đoạn trích trên. Từ đó nhận xét về nghệ thuật lập luận trong phần
mở đầu của “Tuyên ngôn Độc lập”.
4
TÂY TIẾN
- Quang Dũng -
A. KIẾN THỨC CẦN NHỚ
I. Tác giả Quang Dũng
1. Cuộc đời
2. Sự nghiệp văn học: Vị trí, phong cách, các tác phẩm tiêu biểu….
II. Tác phẩm “Tây Tiến”
1. Hoàn cảnh sáng tác, nhan đề, thể loại…
2. Học thuộc các dẫn chứng cơ bản, nắm được bố cục tác phẩm, khái quát nội dung,
nghệ thuật đặc sắc….
3. Những vấn đề trọng tâm
3.1. Nội dung
a. Nhớ núi rừng Tây Bắc hùng vĩ, thơ mộng gắn với những chặng đường hành quân
của người lính Tây Tiến
- Bức tranh thiên nhiên Tây Bắc hùng vĩ mà thơ mộng
- Cuộc hành quân của người lính vất vả gian truân, hình ảnh người lính kiên cường mà
hào hoa, lãng mạn
b. Nhớ “đêm hội đuốc hoa” và chiều sương Châu Mộc
- Đêm liên hoan tưng bừng, ấm áp tình quân dân
- Khung cảnh buổi chia tay huyền ảo, thơ mộng
c. Nhớ đồng đội Tây Tiến
- Ngoại hình
- Vẻ đẹp nội tâm, khát vọng anh hùng
- Sự hy sinh cao cả
d. Lời nhắn gửi, ước hẹn
3.2. Đặc sắc nghệ thuật
- Bút pháp hiện thực đan xen lãng mạn, âm điệu bi tráng
- Hình ảnh, ngôn từ đậm chất họa, chất nhạc
B. ĐỀ THAM KHẢO
1. Đề số 1: Trong bài thơ “Tây Tiến”, tác giả Quang Dũng viết:
“Doanh trại bừng lên hội đuốc hoa…
… Trôi dòng nước lũ hoa đong đưa”
(Trích SGK Ngữ văn 12 tập 1- NXB Giáo dục Việt Nam 2016)
Trình bày cảm nhận của anh/chị về đoạn thơ trên; từ đó, nhận xét về cảm hứng
lãng mạn của Quang Dũng trong đoạn thơ.
2. Đề số 2: Nhớ đồng đội thân yêu, Quang Dũng đã viết trong bài thơ“Tây Tiến”:
“Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc…
…Sông Mã gầm lên khúc độc hành”
(Trích SGK Ngữ văn 12 tập 1- NXB Giáo dục Việt Nam 2016)
Phân tích đoạn thơ trên; từ đó nhận xét về vẻ đẹp hào hùng, bi tráng trong đoạn
thơ.
3. Đề số 3: Cảm nhận của anh/chị về vẻ đẹp của hình tượng người lính Tây Tiến trong
đoạn thơ sau:
Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc,
5
….
Sông Mã gầm lên khúc độc hàn
(Trích SGK Ngữ văn 12 tập 1- NXB Giáo dục Việt Nam 2016)
Từ đó liên hệ với hình tượng người nghĩa sĩ Cần Giuộc trong tác phẩm Văn tế nghĩa
sĩ Cần Giuộc của Nguyễn Đình Chiểu (Ngữ văn 11, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam,
2017) để thấy rõ sự kế thừa và đổi mới của nội dung yêu nước trong văn học Việt Nam.
C. ĐỀ MINH HỌA
I. ĐỌC-HIỂU (3.0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và thực hiện các yêu cầu:
“Chiến thắng của quốc gia thuộc về cách thức mà mỗi quốc gia và công dân của
mình liên kết với nhau để vượt qua đại nạn. Còn chiến thắng của nhân loại, của thế giới,
phụ thuộc vào năng lực quản trị của từng quốc gia và khả năng đoàn kết, chia sẻ với
nhau. Trong tuyên bố COVID -19 đã trở thành “đại dịch toàn cầu”, ngày 11-3, Tổng
Thư ký Liên hợp quốc, ông Guterres khẩn thiết: “Việc Tổ chức Y tế thế giới (WHO)
tuyên bố đại dịch ngày hôm nay là một lời kêu gọi hành động gửi tới mọi người, mọi nơi
trên thế giới. Tuyên bố cũng là lời kêu gọi trách nhiệm và sự đoàn kết, các quốc gia cần
đoàn kết lại và mọi người dân trên thế giới cần đoàn kết lại”.
Học giả Yuval Harari, tác giả của những cuốn sách: “Lược sử loài người”, “Lược
sử tương lai” và “21 bài học của thế kỷ 21” nhận định, “thang thuốc giải hữu hiệu cho
bệnh dịch không phải là chia rẽ mà là đoàn kết”, và phải là “với tinh thần đoàn kết ở
mức độ toàn cầu”. Sự đoàn kết này thể hiện ở việc chia sẻ những nguồn thông tin khoa
học đáng tin cậy, công khai minh bạch các thông tin vào dịch bệnh. Yuval Harari cho
rằng, để có được sự đoàn kết, cần phải có niềm tin mạnh mẽ và sự hợp tác quốc tế cao
độ giữa các quốc gia. Sự vắng mặt của niềm tin và gắn kết toàn cầu sẽ khiến dịch bệnh
tiếp tục lây lan. Mỗi mối nguy đều tồn tại cơ hội. Dịch bệnh lần này hy vọng sẽ là hồi
chuông cảnh tỉnh cho nhân loại về sự nguy hiểm của chia rẽ toàn cầu.
Rõ ràng, đại dịch và khủng hoảng kinh tế là vấn đề của thế giới, của toàn thể nhân
loại. Và với tầm mức đó, nó chỉ có thể được giải quyết hiệu quả nếu các quốc gia cùng
hợp tác. Nhân loại đang chạy đua với virus để giành chiến thắng. Khi cuộc chiến này đi
qua, chúng ta phải đối diện với những thảm họa tồi tệ về khủng hoảng kinh tế, tâm lý và
nhiều điều khác nữa. Một thế giới bị tổn thương chỉ có thể hàn gắn và hồi phục bằng sự
đoàn kết và chia sẻ.”
(Nguồn Vietnamnet)
1. Đặt nhan đề cho đoạn trích trên
2. Theo tác giả, sự đoàn kết ở mức độ toàn cầu thể hiện ở những việc gì?
3. Tại sao tác giả khẳng định rằng “Sự vắng mặt của niềm tin và gắn kết toàn cầu sẽ
khiến dịch bệnh tiếp tục lây lan”
4. Anh/chị có đồng tình với nhận định “Một thế giới bị tổn thương chỉ có thể hàn gắn
và hồi phục bằng sự đoàn kết và chia sẻ.”. Vì sao?
II. LÀM VĂN (7.0 điểm)
Câu 1. (2 điểm)
Anh/chị hãy viết một đoạn văn (khoảng 200 chữ) trình bày suy nghĩ của mình
về trách nhiệm của mỗi công dân trong việc phòng chống đại dịch COVID -19
Câu 2. (5.0 điểm)
6
Nhớ đồng đội thân yêu, Quang Dũng đã viết trong bài thơ “Tây Tiến”:
“Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc
Quân xanh màu lá dữ oai hùm
Mắt trừng gửi mộng qua biên giới
Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm
Rải rác biên cương mồ viễn xứ
Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh
Áo bào thay chiếu anh về đất
Sông Mã gầm lên khúc độc hành”
(Trích Tây Tiến – Quang Dũng)
Phân tích đoạn thơ trên; từ đó nhận xét vẻ đẹp hào hùng, bi tráng của đoạn thơ.
7
VIỆT BẮC (trích)
-Tố Hữu-
A. KIẾN THỨC CẦN NHỚ
I. Tác giả Tố Hữu
1. Cuộc đời
2. Sự nghiệp: Vị trí, phong cách, tác phẩm tiêu biểu….
II. Tác phẩm “Việt Bắc”
1. Hoàn cảnh sáng tác, xuất xứ, thể loại,…
2. Học thuộc các dẫn chứng cơ bản, nắm được bố cục đoạn trích, khái quát nội dung,
nghệ thuật đặc sắc….
3. Những vấn đề trọng tâm
3.1. Nội dung
a. Những phút giây đầu tiên của buổi chia tay đầy bâng khuâng, lưu luyến giữa kẻ ở
người đi (8 câu đầu).
- Lời người ở lại băn khoăn, lưu luyến
- Lời người ra đi thiết tha, tình cảm
b. Những kỉ niệm chiến khu gian khổ mà nghĩa tình (câu 9 - câu 20).
- Những ngày tháng gian khổ
- Tình nghĩa quân dân ấm áp, keo sơn
c. Nỗi nhớ những kỉ niệm sinh hoạt nghèo khổ mà ấm áp nghĩa tình (câu 25 – câu 42).
- Những kỉ niệm về chuỗi ngày gian khổ
- Niềm vui giản dị và ấm áp
d. Bức tranh tứ bình về thiên nhiên, con người Việt Bắc (câu 43 – câu 52).
- Khung cảnh thơ mộng, đẹp đẽ
- Hình ảnh con người khỏe khoắn, lạc quan…
e. Khung cảnh Việt Bắc kháng chiến, lập nhiều chiến công, vai trò của Việt Bắc trong
cách mạng và kháng chiến (câu 53 – câu 83)
3.2. Đặc sắc nghệ thuật
- Kết cấu đối đáp, cặp đại từ mình – ta
- Thể thơ lục bát uyển chuyển
- Ngôn ngữ, giọng điệu đậm đà tính dân tộc; hình ảnh gần gũi
- Nhiều biện pháp nghệ thuật đặc sắc: điệp, đối….
B. ĐỀ THAM KHẢO
1. Đề số 1
Cho đoạn thơ sau:
Mình về mình có nhớ ta
…
Cầm tay nhau biết nói gì hôm nay.
(Việt Bắc - Tố Hữu, Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2016)
Cảm nhận của anh/chị về tình cảm đẹp đẽ giữa bộ đội miền xuôi và người dân
Việt Bắc qua đoạn thơ trên. Từ đó, nhận xét ngắn gọn về tính dân tộc được thể hiện
qua đoạn thơ.
2. Đề số 2:
8
Phân tích đoạn thơ sau để chứng minh “Việt Bắc” là khúc hùng ca cũng là khúc
tình ca về cách mạng”:
“Mình đi có nhớ những ngày
….
Tân Trào, Hồng Thái mái đình cây đa”
(Việt Bắc - Tố Hữu, Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2016)
3. Đề số 3
“Nhớ gì như nhớ người yêu
…
Chày đêm nện cối đều đều suối xa”
(Việt Bắc - Tố Hữu, Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2016)
Anh/chị hãy phân tích đoạn thơ trên. Từ đó, bình luận về phong cách thơ trữ tình
chính trị của nhà thơ Tố Hữu.
4. Đề số 4
“Những đường Việt Bắc của ta
…
Vui lên Việt Bắc, đèo De, núi Hồng”.
(Việt Bắc - Tố Hữu, Ngữ văn 12, Tập một, NXB Giáo dục Việt Nam, 2016)
Anh/ chị hãy phân tích đoạn thơ trên. Từ đó, nhận xét về khung hướng sử thi
được thể hiện qua thơ Tố Hữu.
C. ĐỀ MINH HỌA
I. ĐỌC – HIỂU (3.0 điểm)
Đọc đoạn trích sau và trả lời câu hỏi:
Đam mê là điều cần thiết để thành công. Vì sự nhiệt huyết, niềm say mê trong lúc
ta làm điều mình yêu thích, sẽ giúp ta vượt qua khó khăn dễ dàng hơn. Nhưng đừng nghĩ
rằng chỉ cần có được đam mê thì sẽ thành công. Vì sao? Là một người lựa chọn sống
với đam mê, tôi nhận ra rằng: Nếu có đam mê mà không kiên trì nỗ lực thì làm gì cũng
sẽ thất bại. Bất kì công việc nào cũng sẽ có điểm mình thích, điểm mình không thích.
Ngay cả khi đang làm công việc mà mình đam mê thì cũng có những ngày cực kì hứng
khởi và những quãng thời gian với vô vàn khó khăn. Những thử thách trong bất kì công
việc nào cũng đều tồn tại. Điều quan trọng là cam kết với việc mình làm. Cam kết để
đẩy mình qua những khoảng thời gian khó khăn. Cam kết để dốc hết sức mình vượt lên
trở ngại. Cam kết để ráng thêm chút nữa ngay cả khi đã rã rời.
Đam mê là cái ban đầu. Nhưng ý chí, nghị lực vượt khó, sự kiên trì của bản thân là
những nguyên liệu khác của chiếc bánh thành công. Đam mê cũng không phải tự dưng
mà có. Nó là điểm giao thoa giữa sở thích và tiềm năng. Từ hai chất xúc tác đó, người
ta tiếp tục cọ xát, mài giũa, học tập trau dồi, tìm kiếm cơ hội, làm việc, thực hành... Đến
một lúc nào đó nó sẽ phát triển thành thiên hướng nghề nghiệp của con người. Nếu có
đam mê, nhưng không rèn luyện thì tiềm năng chẳng bao giờ hé nở.
(Trích Tuổi trẻ đáng giá bao nhiêu? - Rosie Nguyễn, NXB Hội Nhà văn 2018)
Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính được sử dụng trong đoạn văn trên. (0.5
điểm)
9

onthicaptoc.com Đề cương ôn tập học kì 1 môn Ngữ Văn lớp 12 Trường THPT Yên Hòa năm 2021 2022