TRƯỜNG THPT YÊN HÒA ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP GIỮA HỌC KỲ II
BỘ MÔN: NGỮ VĂN NĂM HỌC 2021 - 2022
MÔN: NGỮ VĂN KHỐI 12
PHẦN A: KIẾN THỨC
I. VĂN BẢN
1. Vợ chồng A Phủ – Tô Hoài
2. Vợ nhặt – Kim Lân
3. Rừng xà nu – Nguyễn Trung Thành
II. TIẾNG VIỆT
1. Biện pháp tu từ
2. Phương thức biểu đạt
3. Thao tác lập luận
4. Phong cách ngôn ngữ
III. LÀM VĂN
1. Nghị luận xã hội
- Nghị luận về hiện tượng đời sống
- Nghị luận về tư tưởng đạo lí
- Nghị luận về một vấn đề đặt ra trong tác phẩm
2. Nghị luận văn học
- Phân tích tình huống truyện
- Phân tích/ Cảm nhận hình tượng nhân vật, đoạn trích, chi tiết, đoạn kết…của các tác
phẩm
- Nghị luận về một ý kiến bàn về văn học….
PHẦN B: KẾT CẤU ĐỀ (Thời gian: 120 phút)
Phần I: Đọc hiểu (3.0 điểm)
Phần II: Làm văn (7.0 điểm)
Câu 1: Nghị luận xã hội (2.0 điểm)
Câu 2: Nghị luận văn học (5.0 điểm)
Chúc các em ôn tập tốt và thi đạt kết quả cao!
1
VỢ CHỒNG A PHỦ
- TÔ HOÀI -
A. KIẾN THỨC CƠ BẢN
I. Tác giả Tô Hoài
1. Cuộc đời
2. Sự nghiệp văn học: vị trí, phong cách sáng tác, tác phẩm tiêu biểu….
II. Tác phẩm “Vợ chồng A Phủ”
1. Hoàn cảnh sáng tác, xuất xứ, thể loại, …
2. Tóm tắt tác phẩm, những dẫn chứng cơ bản, khái quát nội dung, nghệ thuật đặc
sắc….
3. Những vấn đề trọng tâm
3.1. Nội dung:
- Nhân vật Mị: số phận đau khổ phải chịu kiếp làm dâu gạt nợ nhà thống lí Pá Tra nhưng
vẫn tiềm tàng sức sống mãnh liệt, đã vùng lên cởi trói cho A Phủ, cùng A Phủ bỏ trốn
khỏi Hồng Ngài…
- Nhân vật A Phủ: chịu kiếp làm công gạt nợ ở nhà thống lí, bị trói đứng; được Mị giải
thoát….
- Giá trị hiện thực và nhân đạo của tác phẩm
3.2. Đặc sắc nghệ thuật
- Xây dựng hình tượng nhân vật
- Khắc họa diễn biến tâm lí nhân vật
- Giọng văn nhẹ nhàng, tinh tế, đượm màu sắc và phong vị dân tộc, vừa giàu tính tạo
hình vừa giàu chất thơ…
B. ĐỀ THAM KHẢO
Đề số 1: “Ngày tết, Mị cũng uống rượu. Mị lén lấy hũ rượu, uống ực từng bát.
……
Nhớ lại, chỉ thấy nước mắt ứa ra. Mà tiếng sáo gọi bạn vẫn lửng lơ bay ngoài
đường.
Anh ném pao, em không bắt
Em không yêu, quả pao rơi rồi…”
2
(Trích Vợ chồng A Phủ, Tô Hoài, Ngữ văn 12, tập hai, NXB Giáo dục Việt
Nam, trang 7-8)
Anh/ chị hãy phân tích tâm trạng và hành động của nhân vật Mị trong đoạn trích trên.
Từ đó nhận xét ngắn gọn về nghệ thuật miêu tả nhân vật của Tô Hoài.
Đề số 2: “Bây giờ Mị cũng không nói. Mị đến góc nhà, lấy ống mỡ, xắn một miếng bỏ
thêm vào đĩa đèn cho sáng
….
Trói xong vợ, A Sử thắt nốt cái thắt lưng xanh ra ngoài áo rồi A Sử tắt đèn, đi ra,
khép cửa buồng lại.”
(Trích Vợ chồng A Phủ - Tô Hoài, Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam,
2017, tr. 8)
Cảm nhận về nhân vật Mị trong đoạn trích trên. Từ đó nhận xét về giá trị nhân
đạo của tác phẩm.
Đề số 3: Cảm nhận về quá trình hồi sinh sức sống tiềm tàng của Mị trong đêm tình mùa
xuân (Trích “Vợ chồng A Phủ” - Tô Hoài)
Đề số 4: Phân tích diễn biến tâm trạng Mị trong đêm đông cởi trói cho A Phủ (trích Vợ
chồng A Phủ” – Tô Hoài). Từ đó nhận xét tư tưởng nhân đạo mới mẻ của nhà văn
Đề số 5: Cảm nhận/ Phân tích hình tượng nhân vật A Phủ (trích Vợ chồng A Phủ” –
Tô Hoài). Từ đó nhận xét về giá trị hiện thực của tác phẩm
C. ĐỀ MINH HỌA
I. ĐỌC – HIỂU (3,0 điểm)
Đã có lần con khóc giữa chiêm bao
Khi hình mẹ hiện về năm khốn khó
Đồng sau lụt, bờ đê sụt lở
Mẹ gánh gồng xộc xệch hoàng hôn.
Anh em con chịu đói suốt ngày tròn
Trong chạng vạng ngồi co ro bậu cửa
Có gì nấu đâu mà nhóm lửa
Ngô hay khoai còn ở phía mẹ về…
Chiêm bao tan nước mắt dầm dề
Con gọi mẹ một mình trong đêm vắng
Dù tiếng lòng con chẳng thể nào vang vọng
Tới vuông đất mẹ nằm lưng núi quê hương.
3
( Trích “Khóc giữa chiêm bao”, Vương Trọng)
Đọc đoạn trích trên và thực hiện các yêu cầu sau:
Câu 1. Những từ ngữ, hình ảnh nào thể hiện năm khốn khó trong đoạn trích?
Câu 2. Chỉ ra và nêu tác dụng 01 biện pháp tu từ trong 2 dòng thơ sau:
Dù tiếng lòng con chẳng thể nào vang vọng
Tới vuông đất mẹ nằm lưng núi quê hương.
Câu 3. Anh/chị hiểu dòng thơ sau như thế nào ?
Mẹ gánh gồng xộc xệch hoàng hôn
Câu 4. Thông điệp mà anh( chị) tâm đắc nhất qua đoạn trích là gì?Nêu lí do chọn thông
điệp đó.
II. LÀM VĂN (7,0 điểm)
Câu 1. (2,0 điểm)
Từ nội dung đoạn trích ở phần Đọc hiểu, anh/ chị hãy viết một đoạn văn khoảng
200 chữ trình bày suy nghĩ về ý nghĩa của việc cần trân quý những gì đang có trong
cuộc sống con người.
Câu 2. (5,0 điểm)
Ngày Tết, Mị cũng uống rượu. Mị lén lấy hũ rượu, cứ uống ực từng bát. Rồi say,
Mị lịm mặt ngồi đấy nhìn mọi người nhảy đồng, người hát, nhưng lòng Mị đang sống
về ngày trước.
….
Anh ném pao, em không bắt
Em không yêu,quả pao rơi rồi...
(Trích Vợ chồng A Phủ- Tô Hoài, Ngữ văn 12, tập hai, Nxb GD,2008, tr 7,8)
Cảm nhận của anh/chị về nhân vật Mị trong đoạn trích trên. Từ đó, nhận xét sự
tinh tế khi diễn tả sự hồi sinh trong tâm hồn nhân vật của nhà văn Tô Hoài.
4
VỢ NHẶT
- KIM LÂN-
A. KIẾN THỨC CƠ BẢN
I. Tác giả Kim Lân
1. Cuộc đời
2. Sự nghiệp văn học: vị trí, phong cách sáng tác, tác phẩm tiêu biểu….
II. Tác phẩm “Vợ nhặt”
1. Hoàn cảnh sáng tác, xuất xứ, thể loại, …
2. Đọc kĩ tác phẩm, tóm tắt tác phẩm, nắm được những dẫn chứng cơ bản, khái quát
nội dung, nghệ thuật đặc sắc….
3. Những vấn đề trọng tâm
3.1. Nội dung
- Tình huống truyện “Vợ nhặt”
- Nhân vật Tràng
- Nhân vật bà cụ Tứ
- Nhân vật chị vợ nhặt
- Giá trị hiện thực và nhân đạo của tác phẩm
3.2. Đặc sắc nghệ thuật
- Tình huống truyện bất ngờ, cảm động
- Nghệ thuật khắc họa nhân vật, miêu tả tâm lí tinh tế
- Dựng đoạn đối thoại sinh động; ngôn ngữ, giọng điệu độc đáo
B. ĐỀ THAM KHẢO
Đề số 1: Cảm nhận/Phân tích nhân vật Tràng trong đoạn trích sau, từ đó nhận xét
ngắn gọn những biểu hiện giá trị nhân đạo của tác phẩm
Ít lâu nay hắn xe thóc Liên đoàn lên tỉnh. Mỗi bận qua cửa nhà kho lại thấy
mấy chị con gái ngồi vêu ra ở đây. Hắn đoán họ ngồi đấy nhặt hạt rơi vãi, hay ai có
công việc gì gọi đến thì làm.
……..
Hôm ấy hắn đưa thị vào chợ tỉnh bỏ tiền ra mua cho thị cái thúng con đựng vài thứ lặt
vặt và ra hàng cơm đánh một bữa thật no nê rồi cùng đẩy xe bò về...
(Trích Vợ nhặt, Kim Lân, Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục)
Đề số 2: Cảm nhận/Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật Tràng trong đoạn trích sau,
từ đó nhận xét về tài năng miêu tả tâm lí nhân vật của Kim Lân.
5
“Sáng hôm sau, mặt trời lên cao bằng con sào, Tràng mới tỉnh dậy. Trong
người êm ái lửng lơ như người vừa ở trong giấc mơ đi ra. Việc hắn có vợ đến hôm nay
hắn vẫn còn ngỡ ngàng như không phải.
…..
Bây giờ hắn mới thấy hắn nên người, hắn thấy hắn có bổn phận phải lo lắng
cho vợ con sau này.”
(Trích Vợ nhặt, Kim Lân, Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục)
Đề số 3: Cảm nhận/Phân tích vẻ đẹp nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích sau, từ
đó nhận xét cái nhìn về người nông dân của nhà văn Kim Lân.
.. Bữa cơm ngày đói trông thật thảm hại. Giữa cái mẹt rách có độc một lùm rau
chuối thái rối, và một đĩa muối ăn với cháo, nhưng cả nhà đều ăn rất ngon lành.
…….
- Trống thúc thuế đấy. Đằng thì nó bắt giồng đay, đằng thì nó bắt đóng thuế. Giời đất
này không chắc đã sống qua được đâu các con ạ... - Bà lão ngoảnh vội ra ngoài. Bà
lão không dám để con dâu nhìn thấy bà khóc.”
(Trích Vợ nhặt, Kim Lân, Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục)
Đề số 4. Cảm nhận/Phân tích diễn biến tâm lí nhân vật bà cụ Tứ trong đoạn trích
sau, từ đó nhận xét về tài năng miêu tả tâm lí nhân vật của Kim Lân.
“ Bà lão cúi đầu nín lặng. Bà lão hiểu rồi. Lòng người mẹ nghèo khổ ấy còn hiểu
ra biết bao nhiêu cơ sự, vừa ai oán vừa xót thương cho số kiếp đứa con mình.
……….
Bà cụ nghẹn lời không nói được nữa, nước mắt cứ chảy xuống ròng ròng.
(Trích Vợ nhặt, Kim Lân, Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục)
Đề số 5: Cảm nhận/Phân tích nhân vật người vợ nhặt trong đoạn trích sau, từ đó
nhận xét về giá trị hiện thực của tác phẩm.
“Thị lẳng lặng theo hắn vào trong nhà, cái nhà vắng teo đứng rúm ró trên mảnh
vườn mọc lổn nhổn những búi cỏ dại.
…..
Thế là thị ngồi sà xuống ăn thật. Thị cắm đầu ăn một chặp bốn bát bánh đúc liền
chẳng chuyện trò gì”
THAM KHẢO THÊM
Đề số 6: Phân tích diễn biến tâm trạng (hoặc vẻ đẹp tâm hồn) nhân vật Tràng trong
truyện ngắn “Vợ nhặt”- Kim Lân
Đề số 7: Phân tích vẻ đẹp của tình người và niềm hi vọng vào cuộc sống ở qua nhân vật
Tràng trong truyện ngắn Vợ nhặt - Kim Lân
6
Đề số 8: Phân tích diễn biến tâm trạng ( hoặc vẻ đẹp tâm hồn) nhân vật bà cụ Tứ
trong truyện ngắn Vợ nhặt của Kim Lân để làm nổi bật ý kiến: “Dù bị đẩy vào hoàn
cảnh khốn cùng những người dân xóm ngụ cư vẫn yêu thương và khao khát hạnh phúc”
Đề số 9: ĐỀ MINH HỌA ( Năm học 2019)
Trong truyện ngắn Vợ nhặt, nhà văn Kim Lân hai lần miêu tả cung cách ăn uống
của người vợ nhặt. Chiều hôm trước, khi được Tràng đồng ý đãi bánh đúc ở chợ: “Thế
là thị ngồi sà xuống, ăn thật. Thị cắm đầu ăn một chặp 4 bát bánh đúc liền chẳng truyện
trò gì”
Và sáng hôm sau khi nhận bát chè khoán từ mẹ chồng: “ Người con dâu đón lấy
cái bát, đưa lên mắt nhìn, hai con mắt thị tối sầm lại, thị điềm nhiên và vào miệng”
Phân tích hình ảnh người vợ nhặt trong hai chi tiết miêu tả trên, từ đó làm nổi bật sự
thay đổi ở nhân vật này.
Đề số 10: (ĐỀ THI ĐẠI HỌC NĂM 2016) “Có ý kiến cho rằng: “ Trong truyện
ngắn Vợ nhặt, nhà văn Kim Lân đã xây dựng được một tình huống bất thường để nói
lên khát vọng bình thường mà chính đáng của con người”. Từ việc phân tích tình huống
truyện của tác phẩm Vợ nhặt, anh/ chị hãy bình luận ý kiến trên.
C. ĐỀ MINH HỌA
I. ĐỌC- HIỂU (3.0 điểm)
Đọc văn bản dưới đây và thực hiện các yêu cầu
DẶN CON
Con ơi sinh ở trên đời
núi cao đứng lặng sông phơi dáng gầy
đất trời đều đặn vòng quay
gió không ngừng thổi mây bay sớm chiều
trái tim dành để trao yêu
phù sa bồi đắp phì nhiêu cánh đồng
làm người nhớ tổ nhớ tông
thuyền bè nhớ bến suối sông nhớ nguồn
quả ngon nhớ kẻ chăm vườn
bát cơm thơm dẻo nhớ ơn cấy cày
chim khôn biết chọn đường bay
đất lành lựa tiết đơm đầy nụ hoa
7
đường dài phải biết lo xa
mắt xanh mở sáng nhìn ra xứ người
hôm nay mỗi bước vào đời
ngày mai trăm gánh khóc cười đợi con
(Lê Quốc Hán, Báo Văn nghệ số 45- ngày 7/11/2015)
Câu 1: Xác định phong cách ngôn ngữ và phương thức biểu đạt chính của văn bản.
(0,5đ)
Câu 2: Chỉ ra những chất liệu văn học dân gian trong bài thơ trên. Nêu tác dụng của
việc sử dụng các chất liệu đó. (1,0đ)
Câu 3: Chỉ ra và nêu hiệu quả biểu đạt của hai biện pháp nghệ thuật được sử dụng trong
khổ thơ thứ hai. (1,0đ)
Câu 4: Thông điệp ý nghĩa nhất mà em rút ra từ hai câu thơ sau:
“đường dài phải biết lo xa
mắt xanh mở sáng nhìn ra xứ người”. (0,5đ)
II. LÀM VĂN (7.0 điểm)
Câu 1: (2.0 điểm)
Trong đoạn văn khoảng 200 chữ, anh/ chị hãy nêu suy nghĩ của mình về lời “Dặn
con” của nhà thơ Lê Quốc Hán:
“làm người nhớ tổ nhớ tông
thuyền bè nhớ bến suối sông nhớ nguồn
quả ngon nhớ kẻ chăm vườn
bát cơm thơm dẻo nhớ ơn cấy cày”
Câu 2: (5.0 điểm)
Cảm nhận/Phân tích nhân vật người vợ nhặt trong đoạn trích sau, từ đó
nhận xét về giá trị hiện thực của tác phẩm.
“Thị lẳng lặng theo hắn vào trong nhà, cái nhà vắng teo đứng rúm ró trên mảnh
vườn mọc lổn nhổn những búi cỏ dại…..
…….. Thế là thị ngồi sà xuống ăn thật. Thị cắm đầu ăn một chặp bốn bát bánh
đúc liền chẳng chuyện trò gì”
---- Hết---
8
RỪNG XÀ NU
- NGUYỄN TRUNG THÀNH-
A. KIẾN THỨC CẦN NHỚ
I. Tác giả Nguyễn Trung Thành
1. Cuộc đời
2. Sự nghiệp văn học: vị trí, phong cách sáng tác, tác phẩm tiêu biểu…
II. Tác phẩm: “ Rừng xà nu”
1. Hoàn cảnh sáng tác, xuất xứ, thể loại, …
2. Nắm chắc các hình tượng, nhân vật chính, khái quát nội dung, nghệ thuật đặc sắc….
3. Những vấn đề trọng tâm
3.1. Nội dung
- Hình tượng cây xà nu
- Hình tượng Tnú
- Hình tượng tập thể những người dân Xô Man
3.2. Đặc sắc nghệ thuật
- Hình tượng thiên nhiên miêu tả sinh động, độc đáo, chứa đựng nhiều tầng nghĩa. Hình
tượng con người toát lên vẻ đẹp của “tâm hồn Tây Nguyên” hồn nhiên mạnh mẽ, quả
cảm đầy sức sống và tình yêu thương…
- Ngôn từ giọng điệu giản dị, giàu chất tạo hình, sức gợi, đậm màu sắc sử thi Tây
Nguyên.
B. ĐỀ THAM KHẢO
1. Đề số 1:
Trong truyện ngắn “Rừng xà nu”, nhà văn Nguyễn Trung Thành đã miêu tả hình
ảnh rừng xà nu trong đoạn mở đầu:
“ … Hầu hết đạn đại bác đều rơi vào ngọn đồi xà nu cạnh con nước lớn. Cả rừng
xà nu hàng vạn cây không có cây nào không bị thương….
Ba người đứng ở đấy nhìn ra xa. Đến hút tầm mắt cũng không thấy gì khác ngoài
những rừng xà nu tiếp nối chạy đến chân trời.”
(Nguyễn Trung Thành – Ngữ văn 12, Tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, 2015, tr.40
và tr.47)
Phân tích hình ảnh rừng xà nu trong đoạn trích trên, từ đó nhận xét về vẻ đẹp sử thi
của tác phẩm.
2. Đề số 2: Trong truyện ngắn “Rừng xà nu”, nhà văn Nguyễn Trung Thành đã hai
lần miêu tả đậm nét hình ảnh rừng xà nu.
9