onthicaptoc.com
ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP NGỮ VĂN 8
GIỮA HỌC KÌ I - NĂM HỌC 2024-2025
PHẦN 1: KIẾN THỨC TRỌNG TÂM
I. Phần văn bản
1. Đặc điểm văn bản nghị luận
1.1. Luận đề và luận điểm trong văn nghị luận
- Luận đề là vấn đề chính được nêu ra để bàn luận trong văn bản nghị luận.
- Luận điểm là những ý kiến thể hiện quan điểm của người viết về luận đề.
Trong văn nghị luận, luận đề được làm sáng tỏ bằng hệ thống luận điểm và các lí lẽ, bằng chứng.



Lu
ậ
n đ
ề

Lu
ậ
n đi
ể
m

(
ý ki
ế
n)

Lu
ậ
n đi
ể
m

ý ki
(
ế
n)

Lu
ậ
n c
ứ


(
lí l
ẽ

và b
ằ
ng ch
ứ
ng)


Lu
ậ
n c
ứ

(
lí l
ẽ

và b
ằ
ng ch
ứ
ng)

1.2. Bằng chứng khách quan và ý kiến, đánh giá chủ quan của người viết trong văn nghị luận.
- Bằng chứng khách quan là những thông tin khách quan (bằng chứng, số liệu, thời gian, nơi chốn, con người, sự kiện, ….) Có thể xác định tính đúng, sai dựa vào thực tế, kiểm chứng được
- Ý kiến, đánh giá chủ quan là những nhận định, suy nghĩ, phán đoán theo góc nhìn chủ quan của người viết (quan điểm cá nhân về một vấn đề đang tranh cãi, dự đoán về tương lai, đánh giá chủ quan về sự việc, hiện tượng, có thể diễn đạt bằng các cụm từ như tôi cho rằng, tôi thấy,….) thường có ít cơ sở để kiểm chứng
- Để làm nên sức thuyết phục cho văn bản nghị luận, những ý kiến, đánh giá chủ quan của người viết cần dựa trên cơ sở cắc bằng chứng khách quan.
- Mối liên hệ giữa luận đề, luận điểm, lí lẽ và bằng chứng:
+ Lí lẽ, bằng chứng làm sáng tỏ luận điểm
+ Luận điểm làm sáng tỏ luận đề
2. Chủ điểm và các văn bản nghị luận đã học:
Bài 3 - Chủ điểm: Sự sống thiêng liêng
- Bức thư của thủ lĩnh da đỏ (Xi-át-tô)
- Thiên nhiên và hồn người lúc sang thu (Vũ Nho)
- Lối sống đơn giản-Xu thế của thế kỉ XXI (Chương Thâu)
3. Nội dung ôn luyện:
- Kiểu văn bản: Văn bản nghị luận.
- Tìm văn bản cùng chủ điểm, cùng kiểu văn bản ở “Bài 3” (SGK Ngữ văn 8, Chân trời sáng tạo).
- Nhận diện đặc điểm của thể loại Văn bản nghị luận: luận đề, luận điểm, bằng chứng khách quan, ý kiến, đánh giá chủ quan.
- Mối liên hệ giữa luận đề, luận điểm, lí lẽ và bằng chứng.
II. Phần Tiếng Việt
1. Từ tượng hình, từ tượng thanh
Từ tượng hình và từ tượng thanh
- Từ tượng hình: là từ gợi tả hình ảnh, dáng vẻ của sự vật
Vd: dềnh dàng, dìu dặt, thập thò, mấp mô, gập ghềnh, rộn ràng,…
- Từ tượng thanh: là từ mô phỏng âm thanh trong thực tế .
Vd: ào ào, sầm sập, thánh thót, róc rách,…
* Công dụng: Từ tượng hình và từ tượng thanh có giá trị gợi tả và biểu cảm cao, có tác dụng gợi tả hình ảnh, dáng vẻ, âm thanh một cách sinh động và cụ thể; thường được sử dụng trong các sáng tác văn chương và lời ăn tiếng nói hàng ngày.
VD: Đoạn đường này mấp mô.
VD: Nước chảy róc rách.
2. Nghĩa của một số yếu tố Hán Việt thông dụng và nghĩa của những từ có chứa yếu tố Hán Việt đó.
- Một số yếu tố Hán Việt thông dụng có thể kết hợp với nhau hoặc kết hợp với các yếu tố khác để tạo thành từ Hán Việt.
- Một số yếu tố Hán Việt thông dụng có thể có nhiều nghĩa, để hiểu đúng nghĩa của từ Hán Việt cần phải đặt nó trong mối quan hệ với những yếu tố Hán Việt đi cùng để hiểu đúng nghĩa.
Yếu tố Hán Việt
Từ Hán Việt
CHINH
(1) đánh dẹp
(2) đi xa
Chinh phục (chinh: đánh dẹp; phục: tuân theo): (1) dùng vũ lực bắt nước khác, dân tộc phải khuất phục;(2) tác động đến đối phương làm đối phương bị hấp dẫn.
Chinh phu (chinh: đánh dẹp, đi xa; phu: người đàn ông); (1) người đi xa; (2) người đàn ông đi đánh trận.
LẠM
quá mức
Lạm phát: (lạm: quá mức; phát: đưa ra): phát hành quá nhiều tiền, khiến đồng tiền sút giá.
Lạm dụng (lạm: quá mức; dụng: sử dụng): sử dụng quá mức, vượt quá quyền hạn.
TUYỆT
(1) dứt, không còn
Tuyệt bút, (tuyệt: dứt, không còn gì; bút: viết): bài văn, bài thơ viết để lại trước khi chết.
gì
(2) cực kì, hết
mức
Tuyệt bút (tuyệt: cực kỳ, hết mức: bút: viết) tác phẩm hay, đẹp hết mức.
Tuyệt nhiên (tuyêt: cực kì, nhất; nhiên: thành tố thêm vào sau một từ khác để chỉ cách thức trạng thái): một cách tuyệt đối, hoàn toàn.
VÔ
không, không có
Vô bổ: (vô: không có; bổ: bổ ích, lợi ích: không có lợi ích.
Vô bổ: (vô: không có; bổ: bổ ích, lợi ích: không có lợi ích.
Vô tận: (vô: không, tận: hết): không bao giờ hết, không bao giờ cạn, không có điểm kết thúc.
3. Nội dung ôn luyện:
- Nhận biết và hiểu đước ý nghĩa của từ tượng hình, từ tượng thanh trong văn cảnh. - Giải thích nghĩa của từ Hán Việt trong ngữ cảnh cụ thể.
- Phân biệt nghĩa của các cặp từ và cho ví dụ minh họa.
- Viết câu có sử dụng từ tượng hình, từ tượng thanh hoặc từ Hán Việt theo yêu cầu.
III. Phần Tập làm văn:
Viết bài văn thuyết minh giải thích một hiện tượng tự nhiên
Dàn ý
1. Phần mở đầu: Nêu tên hiện tượng tự nhiên và giới thiệu khái quát về hiện tượng tự nhiên (gợi ý: động đất, lũ lụt, băng tan, thủy triều đỏ, cầu vồng, hiệu ứng nhà kính,…) - Phần nội dung:
+ Giải thích nguyên nhân xuất hiện (phần trọng tâm)
+ Cách thức diễn ra của hiện tượng tự nhiên/ Đặc điểm của hiện tượng tự nhiên (phần trọng tâm)
- Phần kết thúc: Trình bày sự việc cuối/ kết quả của hiện tượng tự nhiên hoặc tóm tắt nội dung đã giải thích.
Lưu ý: Tuỳ theo mỗi đặc điểm của hiện tượng tự nhiên, mà phần thuyết minh giải thích về một hiện tượng tự nhiên được trình bày thích hợp.
PHẦN 2. CẤU TRÚC ĐỀ KIỂM TRA GIỮA HỌC KÌ 1
Hình thức: Tự luận
1. Đọc - hiểu: 4.0 điểm
- Văn bản: văn bản nghị luận (Chọn ngữ liệu ngoài SGK) + Kiểu văn bản: Văn bản nghị luận.
+ Tìm văn bản cùng chủ điểm, cùng kiểu văn bản ở “Bài 3” (SGK Ngữ văn 8, Chân trời sáng tạo).
+ Nhận diện đặc điểm của thể loại Văn bản nghị luận: luận đề, luận điểm, bằng chứng khách quan, ý kiến, đánh giá chủ quan
+ Mối liên hệ giữa luận đề, luận điểm, lí lẽ và bằng chứng - Tiếng Việt:
+ Nhận diện từ tượng thanh, từ tượng hình; từ có yếu tố hán Việt qua ngữ liệu cụ thể.
2. Vận dụng: 1.0 điểm
Đặt một câu có sử dụng từ tượng hình hoặc từ tượng thanh theo yêu cầu.
3. Vận dụng cao: 5.0 điểm
Viết bài văn thuyết minh giải thích một trong những hiện tượng tự nhiên sau: động đất, lũ lụt, băng tan, mưa đá, hiệu ứng nhà kính, cầu vồng.
HẾT

onthicaptoc.com De cuong on tap giua HK1 Ngu van 8 CTST 24 25